A PO NDAHET SHQIPËRIA NË DY STANDARDE?
PYETJA QË SHUMËKUSH NUK GUXON TA BËJË:

Në Shqipëri po ndodh diçka që po shqetëson gjithnjë e më shumë qytetarë nga Veriu në Jug.
Nuk është vetëm çështja e pronave.
Nuk është vetëm çështja e turizmit.
Nuk është vetëm çështja e investimeve strategjike.
Është çështja e standardit të reagimit.
Pse për disa raste ngrihen media, aktivistë, organizata, analistë,
opozitë dhe rrjete sociale, ndërsa për raste të tjera mbizotëron heshtja?
Pse kur debatohet për Zvërnecin, për Vlorën, për Sazanin apo për projekte të mëdha turistike në Jug, krijohet një jehonë kombëtare dhe ndërkombëtare?
Ndërsa kur debate të forta shpërthejnë në Theth, Rrjoll, Valbonë, Dibër, Bulqizë, Mirditë, Malësi të Madhe apo zona të tjera të Veriut, reagimi shpesh mbetet i kufizuar?
Kjo është pyetja që po bëjnë shumë qytetarë.
Dhe kjo pyetje nuk është kundër askujt.
Nuk është kundër Vlorës.
Nuk është kundër Jugut.
Nuk është kundër zhvillimit.
Është një pyetje për barazinë e trajtimit.
VERIU QË MBAJTI SHQIPËRINË NË KËMBË:

Për shekuj me radhë Veriu ka qenë një nga shtyllat kryesore të identitetit kombëtar shqiptar.
Ka qenë gardiani i kufijve.
Ka qenë bastioni i rezistencës.
Ka qenë vendi ku janë ruajtur traditat, zakonet, gjuha dhe vetëdija kombëtare në periudha shumë të vështira.
Nga këto troje kanë dalë figura historike, patriotë, luftëtarë, klerikë, intelektualë dhe njerëz që sakrifikuan gjithçka për Shqipërinë.
Por sot shumë njerëz ndihen të zhgënjyer.
Sepse ndërsa Veriu vazhdon të japë, shumë banorë ndihen sikur marrin gjithnjë e më pak.

PASURITË E VERIUT JANË PASURI KOMBËTARE:

Shikoni hartën e Shqipërisë.
Kromi.
Bakri.
Mineralet.
Pyjet.
Lumenjtë.
Liqenet.
Deti.
Alpet.
Bjeshkët.
Burimet ujore.
Potenciali energjetik.
Potenciali turistik.
Të gjitha këto pasuri e tjera ndodhen në Veri.
Thethi.
Valbona.
Lugina e Shalës.
Komani.
Lura.
Korabi.
Vermoshi.
Razma.
Kelmendi.
Rrjolli.
Velipoja.
Shëngjini.
Mirdita.
Dibra.
Mati.
Bulqiza.
Malësia e Madhe.
Tropoja.
Kuksi. Janë zona që mund të ishin lokomotiva ekonomike të Shqipërisë.
Megjithatë shumë banorë pyesin:
Pse vazhdojmë të jemi ndër zonat me më shumë emigracion,
me më shumë zbrazje demografike,
dhe me më pak investime që prekin drejtpërdrejt komunitetet lokale?

TRAU I KALIMASHIT:
DHE HESHTJA:

Një nga simbolet më të diskutuara ka qenë tarifa në Rrugën e Kombit.
Shumë banorë të Kukësit, Hasit dhe Tropojës Kosovës, e kanë konsideruar prej vitesh të padrejtë faktin që duhet të paguajnë për të kaluar në një aks rrugor që për ta është jetik dhe patriotik.
Po ashtu debate ka pasur edhe për pagesat në segmente të tjera rrugore si Thumanë-Kashar.
Por ku ishte revolta kombëtare?
Ku ishin protestat masive?
Ku ishin organizatat?
Ku ishte presioni i vazhdueshëm politik?
Këto janë pyetje që vazhdojnë të bëhen.

THEHTI, RRJOLLI:
DHE REAGIMI I KUFIZUAR:

Kur shpërthyen debatet për Thethin, shumë prisnin që e gjithë Shqipëria të diskutonte seriozisht mbi pronën, zhvillimin dhe të drejtat e banorëve.
Kur pati tensione në Rrjoll, shumë prisnin solidaritet më të madh.
Por perceptimi i shumë qytetarëve është se reagimi nuk arriti nivelin që ata prisnin.
Dhe pikërisht këtu lind krahasimi.

ZVËRNECI, VLORA DHE SAZANI:

Kur debati kalon në Zvërnec, në Vlorë apo në projekte që lidhen me Sazanin, Sarandën, situata ndryshon.
Media kombëtare i kushton hapësirë.
Analistët diskutojnë me javë.
Aktivistët reagojnë.
Organizatat dalin me deklarata.
Rrjetet sociale shpërthejnë.
Kjo nuk do të thotë se nuk duhet të ketë reagim për Zvërnecin, Vlorën apo Sazanin dhe Jugun.
Përkundrazi.
Çdo qytetar ka të drejtë të mbrojë pronën, mjedisin dhe interesin publik.
Por pyetja që bëjnë shumë veriorë është:
Pse nuk shohim të njëjtin intensitet kur debatet ndodhin në Veri?
Pse një problem në Jug bëhet debat kombëtar,
ndërsa një problem në Veri shpesh mbetet lajm lokal?
Kjo është arsyeja pse shumë njerëz flasin sot për “dy standarde” në trajtimin e çështjeve publike.

RAIONI I VERIUT:

Në Dibër ka vite që flitet për largimin masiv të popullsisë.
Në Bulqizë, Mirditë, në Tropojë vazhdojnë debatet për resurset natyrore, nëntokësore dhe zhvillimin.
Në Malësinë e Madhe potenciali i jashtëzakonshëm turistik ende nuk është shfrytëzuar plotësisht në dobi të banorëve.
Madje shpejt pritet që dhe këtu të shpërthejnë skandale.
Në shumë fshatra të Veriut po shuhet jeta.
Po mbyllen shkolla.
Po boshatisen shtëpi.
Po ikin të rinjtë.
Dhe kjo është ndoshta drama më e madhe që po zhvillohet në heshtje.

PSE HESHT OPOZITA?
PSE FLASIN PAK AKTIVISTËT?

Kjo është një pyetje që dëgjohet gjithnjë e më shpesh.
Nëse prona është e shenjtë, duhet të jetë e shenjtë për të gjithë.
Nëse mjedisi duhet mbrojtur, duhet mbrojtur kudo.
Nëse komunitetet lokale duhen dëgjuar, duhen dëgjuar në Theth po aq sa në Zvërnec.
Në Rrjoll po aq sa në Vlorë.
Në Dibër po aq sa në Sarandë.
Pikërisht këtu shumë qytetarë shohin një mungesë konsistence në reagimet publike dhe politike.

LOJË E RREZIKSHME PËR TË ARDHMEN:

Nëse krijohet bindja se disa zona kanë më shumë zë se të tjerat, pasojat mund të jenë serioze.
Jo sepse shqiptarët duan përçarje.
Por sepse askush nuk pranon të ndihet qytetar i dorës së dytë.
Askush nuk pranon që pasuritë e zonës së tij të shfrytëzohen, ndërsa komuniteti të mbetet në harresë.
Askush nuk pranon që problemet e tij të kenë më pak vlerë se problemet e dikujt tjetër.
Shqipëria nuk mund të ndërtohet me dy standarde.
Nuk mund të ketë një standard për Thethin dhe një tjetër për Zvërnecin.
Një standard për Rrjollin dhe një tjetër për Vlorën.
Një standard për Dibrën dhe një tjetër për Sarandën.
Një standard për Malësinë e Madhe dhe një tjetër për zonat që kanë më shumë peshë mediatike apo politike.
Sepse kur qytetarët fillojnë të ndjejnë padrejtësi në trajtim, problemi nuk është më lokal.
Ai bëhet kombëtar.
Dhe pyetja që duhet të marrë përgjigje është e thjeshtë:
A po zhvillohet Shqipëria mbi parimin e barazisë së qytetarëve dhe komuniteteve,
apo mbi logjikën që disa zona dëgjohen më shumë dhe disa më pak? Kjo është pyetja që politika, qeveria, opozita, aktivistët,
dhe shoqëria civile duhet t’u përgjigjen me fakte, transparencë dhe standarde të njëjta për të gjithë shqiptarët, pa dallim krahine, pa dallim zone dhe pa dallim interesi.

Përgatiti:
Koja Leonard: