🧬 Shkencëtarët amerikanë bëjnë një hap të madh në luftën kundër kancerit: Qelizat kancerogjene detyrohen të vetëshkatërrohen:

Një zhvillim i jashtëzakonshëm në fushën e mjekësisë dhe bioteknologjisë po ngjall shpresa të reja për miliona pacientë në mbarë botën. Shkencëtarët amerikanë kanë arritur të krijojnë molekula dhe teknologji të avancuara gjenetike që nuk sulmojnë drejtpërdrejt qelizat e kancerit, por i detyrojnë ato të aktivizojnë mekanizmat e tyre të brendshëm të vetëshkatërrimit.

Ky zbulim konsiderohet nga shumë ekspertë si një nga qasjet më inovative të viteve të fundit në luftën kundër kancerit, pasi synon të shfrytëzojë biologjinë e vetë qelizave tumorale për t’i eliminuar ato nga organizmi.

Një nga studimet më premtuese është realizuar nga studiuesit e Universitetit Penn State në Shtetet e Bashkuara. Ata kanë ndërtuar atë që quhet një “qark gjenetik” (genetic circuit), një sistem biologjik i programuar që funksionon si një lloj “programi inteligjent” brenda qelizave. Ky mekanizëm është projektuar për të njohur vetëm qelizat kancerogjene dhe, pasi futet në veprim, aktivizon një seri reaksionesh që i detyrojnë këto qeliza të shkatërrojnë vetveten.

Ajo që e bën këtë teknologji edhe më të rëndësishme është fakti se nuk ndikon vetëm tek qelizat e prekura fillimisht. Studiuesit zbuluan se, pasi aktivizohet procesi i vetëshkatërrimit, krijohet një efekt zinxhir që ndihmon në eliminimin edhe të qelizave tumorale përreth, përfshirë ato që kanë zhvilluar rezistencë ndaj ilaçeve tradicionale të kimioterapisë. Pikërisht rezistenca ndaj trajtimeve është një nga sfidat më të mëdha në onkologjinë moderne, pasi shumë tumore rikthehen ose vazhdojnë të përhapen edhe pas trajtimeve intensive.

Paralelisht me këtë kërkim, një ekip tjetër shkencëtarësh amerikanë ka arritur një tjetër zbulim të rëndësishëm, këtë herë të fokusuar tek kanceret e gjakut, si disa forma të limfomës dhe leukemisë.

Në qendër të këtij studimi ndodhet proteina BCL6, një proteinë që luan rol vendimtar në mbijetesën e qelizave kancerogjene. Normalisht, kjo proteinë vepron si një “mburojë”, duke penguar aktivizimin e mekanizmave natyrorë që çojnë në vdekjen e qelizave të dëmtuara. Për këtë arsye, shumë tumore vazhdojnë të rriten pa kontroll.

Shkencëtarët kanë krijuar një molekulë të re që ndryshon mënyrën se si funksionon BCL6. Në vend që ta mbrojë qelizën tumorale, molekula e detyron proteinën të aktivizojë gjenet që nxisin vdekjen e qelizës. Me fjalë të tjera, arma që kanceri përdor për të mbijetuar kthehet kundër vetë tij.

Rezultatet e para janë konsideruar shumë premtuese. Të dyja teknologjitë janë testuar me sukses në laborator dhe në modele eksperimentale tek minjtë, ku kanë treguar aftësi të lartë për të reduktuar ose eliminuar tumoret, me dëmtime më të vogla për indet e shëndetshme krahasuar me disa metoda tradicionale.

Megjithatë, studiuesit theksojnë se këto trajtime ndodhen ende në fazën paraklinike. Përpara se të përdoren tek pacientët, ato duhet të kalojnë një seri provash klinike për të vërtetuar sigurinë dhe efektivitetin e tyre tek njerëzit. Ky proces mund të zgjasë disa vite, por rezultatet fillestare kanë krijuar optimizëm të madh në komunitetin shkencor.

Ekspertët besojnë se, nëse provat klinike konfirmojnë suksesin e deritanishëm, kjo qasje mund të ndryshojë rrënjësisht mënyrën se si trajtohet kanceri në të ardhmen. Në vend të trajtimeve që dëmtojnë njëkohësisht edhe qelizat e shëndetshme, mjekësia mund të kalojë drejt terapive të programuara gjenetikisht, të cilat identifikojnë me saktësi qelizat tumorale dhe i detyrojnë ato të vetëshkatërrohen.

Ky zhvillim përfaqëson një tjetër dëshmi të fuqisë së biologjisë molekulare, inxhinierisë gjenetike dhe inteligjencës biologjike në krijimin e terapive të personalizuara kundër sëmundjeve më të rënda. Edhe pse rruga drejt përdorimit të gjerë klinik është ende e gjatë, zbulime të tilla ushqejnë shpresën se në vitet e ardhshme lufta kundër kancerit mund të hyjë në një epokë të re, me trajtime më efektive, më të sigurta dhe me më pak efekte anësore për pacientët në mbarë botën.