Steinmeier ngre murin kundër nacionalizmit etnik: “Gjermania nuk ndahet sipas gjakut – ky vend u përket të gjithëve që jetojnë ligjërisht këtu”

Në një moment kur debati mbi emigracionin, integrimin dhe identitetin kombëtar po bëhet gjithnjë e më i ashpër në Gjermani, Presidenti Federal Frank-Walter Steinmeier ka ndërhyrë me një mesazh të drejtpërdrejtë kundër përjashtimit të njerëzve për shkak të origjinës së tyre.

“Gjermania u përket të gjithë atyre që jetojnë ligjërisht në këtë vend”, ishte një nga deklaratat qendrore të Steinmeier në Berlin, në një diskutim publik me temën “Zuhause in Deutschland. Wie wir miteinander leben” – “Në shtëpi në Gjermani. Si jetojmë së bashku”. Presidenti paralajmëroi kundër rikthimit të një mendësie völkisch, pra të një koncepti të kombit të ndërtuar mbi prejardhjen etnike dhe gjakun. (tagesschau.de⁠)

Deklarata merr një peshë të veçantë politike për shkak të momentit kur bëhet. Gjermania po shkon drejt tri zgjedhjeve të rëndësishme rajonale: më 6 shtator votohet në Saksoni-Anhalt, ndërsa më 20 shtator zhvillohen zgjedhjet në Berlin dhe Meklenburg-Pomerani. Në Saksoni-Anhalt, AfD ka hyrë në fushatë me një epërsi të konsiderueshme në sondazhe dhe perspektiva e një rezultati historik të saj ka kthyer këtë land në një nga betejat kryesore politike të Gjermanisë. (Süddeutsche.de⁠)

Steinmeier nuk e përmendi drejtpërdrejt AfD-në në fjalimin e tij. Por mesazhi i Presidentit ishte i qartë: debati për emigracionin mund dhe duhet të zhvillohet, problemet duhet të diskutohen, por Gjermania nuk mund të ndahet në njerëz “më gjermanë” dhe “më pak gjermanë” sipas origjinës së tyre.

“Nuk ka qytetarë të klasit të parë apo të dytë”, deklaroi Steinmeier.

Ai shkoi më tej duke e vendosur argumentin jo thjesht në planin moral apo politik, por mbi parimet kushtetuese të Republikës Federale.

Sipas tij, “populli gjerman” në kuptimin e Kushtetutës përfshin edhe ata gjermanë që i janë bashkuar këtij vendi përmes emigracionit dhe më pas kanë marrë shtetësinë. Steinmeier theksoi se ajo që e përcakton përkatësinë nuk është origjina e gjyshërve dhe as “gjaku që rrjedh në damarë”, por shtetësia, gjuha e përbashkët, dëshira për të jetuar në paqe dhe liri dhe respektimi i rendit kushtetues. (Nau⁠)

Në këtë pikë Presidenti gjerman ishte veçanërisht i prerë.

Kushtetuta gjermane, sipas tij, nuk njeh një komunitet kombëtar të bazuar mbi “gjakun e përbashkët” dhe nuk njeh privilegje qytetarie për të ashtuquajturit “Biodeutsche” – një term që përdoret për të bërë dallimin mes gjermanëve sipas prejardhjes biologjike dhe atyre me histori emigracioni. (Nau⁠)

Mesazhi është i rëndësishëm sidomos për miliona njerëz me prejardhje të huaj që prej dekadash jetojnë, punojnë dhe ndërtojnë jetën e tyre në Gjermani.

Në spitale, në shtëpitë e të moshuarve, në sektorin e kujdesit, në industri, ndërtim, transport, gastronomi, teknologji, universitete dhe në mijëra kompani, ekonomia dhe shoqëria gjermane mbështeten çdo ditë edhe mbi punën e njerëzve me histori emigracioni.

Pikërisht këtë realitet solli në vëmendje edhe Steinmeier.

“Ne si vend kemi nevojë për emigracionin – kemi nevojë për të nëse duam të funksionojmë”, tha Presidenti, duke përmendur posaçërisht spitalet, shtëpitë e të moshuarve, institucionet e kujdesit dhe sektorë të mëdhenj të ekonomisë private. (tagesschau.de⁠)

Por Steinmeier nuk e paraqiti emigracionin si një proces pa probleme.

Ai pranoi hapur se emigracioni kërkon përpjekje nga qytetarët, komunat dhe institucionet. Shkollat, banesat, kujdesi shëndetësor, administrata dhe integrimi mund të vihen nën presion dhe politika, sipas tij, duhet t’i marrë seriozisht shqetësimet e njerëzve dhe të zgjidhë problemet konkrete.

Kjo është një pjesë thelbësore e mesazhit të tij: mbrojtja e emigrantëve nga diskriminimi nuk do të thotë mohimi i problemeve të emigracionit.

Përkundrazi, Steinmeier kërkon një politikë që të jetë në gjendje t’i bëjë të dyja: të kontrollojë dhe menaxhojë emigracionin dhe njëkohësisht të mos lejojë që njerëzit që jetojnë ligjërisht në Gjermani të shndërrohen në objekt të një politike kolektive përjashtimi.

Ai formuloi edhe një parim të qartë: kush ka të drejtë të qëndrojë, duhet të ketë mundësi të bëhet pjesë e shoqërisë; ndërsa kush nuk ka të drejtë qëndrimi, duhet të largohet. Pra, kufiri politik që vendos Presidenti nuk kalon mes “gjermanëve biologjikë” dhe të ardhurve, por mes ligjshmërisë dhe paligjshmërisë, të drejtës së qëndrimit dhe mungesës së saj. (upday.com⁠)

Kjo e bën ndërhyrjen e Steinmeier më komplekse sesa një deklaratë të zakonshme pro emigracionit.

Presidenti nuk thotë se Gjermania duhet të ketë kufij pa kontroll. Nuk thotë se çdo person që hyn në vend ka automatikisht të drejtën të qëndrojë. Dhe nuk thotë se problemet që lidhen me emigracionin duhet të fshihen.

Ai thotë diçka tjetër: nëse një njeri jeton ligjërisht në Gjermani, ai nuk mund të zhvlerësohet si qenie njerëzore apo si pjesëtar i shoqërisë vetëm sepse emri, ngjyra e lëkurës, prindërit apo gjyshërit e tij vijnë nga një vend tjetër.

Edhe më i fortë është paralajmërimi i tij për qytetarët gjermanë me prejardhje migratore.

Në momentin që dikush ka shtetësinë gjermane, nuk mund të krijohen kategori të ndryshme të gjermanitetit. Një shtetas gjerman i natyralizuar nuk është juridikisht një gjerman “me kusht”, ndërsa një tjetër një gjerman “i vërtetë” vetëm për shkak të pemës familjare.

Steinmeier paralajmëroi se kush përpiqet ta ndajë dhe ta shkallëzojë të qenit gjerman sipas grupeve dhe t’u shpërndajë të drejtat qytetare njerëzve sipas përkatësisë grupore, prek vetë rendin kushtetues demokratik. (Nau⁠)

Këtu debati për emigracionin pushon së qeni vetëm debat për kufijtë.

Ai bëhet debat për vetë përkufizimin e Gjermanisë së shekullit XXI.

Kush është gjerman? Kush i përket këtij vendi? A përcaktohet përkatësia nga gjaku dhe prejardhja, apo nga shtetësia, ligji, gjuha, puna, pjesëmarrja dhe respektimi i Kushtetutës?

Përgjigjja e Steinmeier është e prerë: Gjermania moderne nuk mund të ndërtojë një hierarki qytetarësh sipas prejardhjes.

Ky debat ka rëndësi të drejtpërdrejtë edhe për shqiptarët që jetojnë në Gjermani.

Prej dekadash shqiptarë nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi, Lugina e Preshevës dhe treva të tjera kanë ndërtuar këtu familje, biznese dhe karriera. Fëmijët e tyre lindin dhe arsimohen në Gjermani; shumë prej tyre janë shtetas gjermanë, profesionistë, sipërmarrës, punonjës, studentë dhe pjesë aktive e jetës shoqërore.

Pikërisht për këta njerëz debati nuk është abstrakt.

Pyetja nëse një qytetar me emër shqiptar, turk, arab, polak, italian apo sirian konsiderohet plotësisht pjesë e Gjermanisë prek vetë konceptin e barazisë qytetare.

Dhe Presidenti Federal po thotë se përgjigjja nuk mund të përcaktohet nga mbiemri apo prejardhja.

Në të njëjtën kohë, kjo përkatësi sjell edhe përgjegjësi. Integrimi nuk është vetëm kërkesë ndaj shtetit gjerman. Ai kërkon respektimin e ligjit, mësimin e gjuhës, pjesëmarrjen në shoqëri, respektimin e të drejtave të grave, lirisë së besimit, lirisë së shprehjes dhe të gjithë rendit demokratik kushtetues.

Sepse një shoqëri funksionon vetëm kur të drejtat dhe detyrimet ecin së bashku.

Prandaj deklarata e Steinmeier duhet lexuar në tërësinë e saj.

Nga njëra anë: Gjermania ka nevojë për emigracion.

Nga ana tjetër: Gjermania ka nevojë për kontroll, integrim dhe funksionim të institucioneve.

Por mbi të gjitha: Gjermania nuk mund të pranojë që qytetarët e saj të ndahen sipas gjakut.

Në prag të zgjedhjeve të rëndësishme rajonale dhe në një klimë politike ku emigracioni është kthyer në një nga temat kryesore të përplasjes elektorale, Presidenti Federal ka vendosur kështu një vijë kushtetuese që shkon përtej luftës mes partive.

Mund të debatohet sa emigracion i duhet Gjermanisë.

Mund të debatohet kush duhet të marrë azil.

Mund të debatohet për kontrollet kufitare, dëbimet, integrimin, kriminalitetin, strehimin apo kostot sociale.

Madje këto debate janë të domosdoshme në një demokraci.

Por ajo që nuk mund të negociohet është barazia para ligjit dhe dinjiteti i njeriut.

Një demokraci mund të vendosë kush ka të drejtë të hyjë dhe kush ka të drejtë të qëndrojë. Por ajo nuk mund të krijojë një kastë qytetarësh që konsiderohen “më të pastër”, “më të vërtetë” apo “më gjermanë” se të tjerët vetëm për shkak të prejardhjes.

Dhe pikërisht këtu qëndron pesha politike e fjalëve të Presidentit Federal:

Gjermania e sotme nuk përcaktohet vetëm nga vendi prej nga kanë ardhur gjyshërit e dikujt. Ajo përcaktohet nga Kushtetuta, shtetësia, ligji dhe bashkëjetesa demokratike.

Në një Gjermani ku miliona njerëz kanë histori emigracioni, ky nuk është më vetëm debat për emigrantët.

Është debat për vetë Gjermaninë.

Dhe mesazhi që vjen nga kreu i shtetit është i prerë: askush që jeton ligjërisht në këtë vend nuk duhet të trajtohet si i huaj i përhershëm vetëm për shkak të origjinës së tij; dhe askush që është qytetar gjerman nuk mund të reduktohet në një qytetar të kategorisë së dytë sepse prindërit apo gjyshërit e tij kanë lindur diku tjetër.

Sepse në një shtet kushtetues, gjakut nuk mund t’i jepen më shumë të drejta se ligjit.