NGA PROTESTA KUNDËR SISTEMIT, TE “KUVENDET” E SISTEMIT: TRE MUAJ MË PAS, RAMA QEVERIS DHE PROTESTA PO COPËTOHET!

Ajo që nisi si një revoltë qytetare kundër një realiteti politik të konsumuar, sot meriton një analizë shumë më të ftohtë dhe shumë më të ashpër. Jo për të goditur qytetarët që protestuan. Përkundrazi. Pikërisht për respekt ndaj atyre që dolën në rrugë, sakrifikuan kohën, udhëtuan, ngritën zërin dhe besuan se mund të ndryshonin diçka, duhet bërë pyetja që shumëkush përpiqet ta shmangë:

ÇFARË PRODHOI POLITIKISHT PROTESTA?

Sepse një protestë nuk mund të gjykohet vetëm nga emocionet që krijon. Ajo gjykohet edhe nga objektivat që shpall dhe rezultatet që arrin.

Dhe objektivat e shpallura kanë qenë radikale: dorëheqja e Edi Ramës, rrëzimi i qeverisë, goditja e sistemit politik dhe thirrjet “Rama në burg, Berisha në burg”. Këto thirrje janë dokumentuar edhe në protestën e 18 korrikut. 

Sot bilanci politik është kokëfortë:

Rama nuk dha dorëheqjen.
Qeveria nuk u rrëzua.
Sistemi nuk u përmbys.
Rama nuk është në burg.
Berisha nuk është në burg.

Natyrisht, burgosjen nuk e vendos protesta dhe as sheshi; në një shtet ligjor atë e vendosin organet e drejtësisë dhe gjykatat. Por kur vetë protesta e ngre një slogan të tillë si objektiv publik, është legjitime të pyesësh se çfarë u bë me gjithë atë retorikë.

Dhe pikërisht këtu fillon çudia shqiptare.

Kur nuk u rrëzua qeveria, filluam të ndërtojmë… kuvende.

I PARI ISHTE “KUVENDI KOMBËTAR QYTETAR”

Po, emërtimi që kërkoje ishte pikërisht “Kuvendi Kombëtar Qytetar”, ndërsa në raportimet për takimin e 18 korrikut është përdorur edhe formulimi “Kuvendi i Parë Kombëtar Qytetar”. Procesi i regjistrimit u raportua më 18 korrik, në ditën e 49-të të protestës. 

Madje ideja kishte nisur më herët. Më 27 qershor u njoftua publikisht se po punohej për ngritjen e Kuvendit Kombëtar Qytetar, se ishin identifikuar rreth 500 kandidatë potencialë dhe se struktura parashikohej të kishte jo më pak se 300 përfaqësues. 

Dhe këtu gjërat bëhen edhe më interesante.

Platforma e publikuar për këtë nismë nuk parashikonte vetëm një kuvend. Ajo fliste për tre struktura organizative: “Kuvendi Kombëtar Qytetar”, “Këshilli Ekzekutiv i Kuvendit Kombëtar Qytetar” dhe “Mbledhja e Përgjithshme e Popullit Shqiptar”. 

Pra, protesta që kishte dalë kundër një sistemi të mbingarkuar me struktura, institucione dhe njerëz që pretendojnë se përfaqësojnë popullin, nisi vetë të ndërtonte struktura që pretendonin përfaqësimin e protestuesve.

Dhe problemi më i madh nuk është ekzistenca e një organizimi. Çdo lëvizje serioze ka nevojë për organizim.

Problemi është legjitimiteti.

Kush i zgjedh?

Kë përfaqësojnë?

Kush ua ka dhënë mandatin?

Kujt i japin llogari?

Dhe çfarë ndodh kur një grup tjetër protestuesish nuk e njeh atë strukturë?

Këto nuk janë pyetje teorike. Pikëpyetje për mënyrën e formimit të grupit nismëtar dhe transparencën e procesit u raportuan publikisht që në fillim të korrikut. 

Dhe kur u zhvillua “Kuvendi i Parë Kombëtar Qytetar”, pati edhe kundërshtime nga vetë njerëz të lidhur me protestën. U raportuan tensione, ankesa se disa protestues nuk ishin njoftuar dhe kundërshtime ndaj mënyrës së organizimit. 

Madje, po atë ditë, organizatori Edison Lika e kundërshtoi publikisht Kuvendin Kombëtar Qytetar, duke argumentuar se përfaqësuesit e protestës ishin në shesh. 

Kjo është thelbësore.

Sepse këtu protesta fillon të ketë një problem shumë më serioz sesa Edi Rama:

fillon të ketë problem me vetveten.

DHE TANI, NJË TJETËR TAKIM PËR “FINALIZIMIN” E PROTESTËS!

Tani shfaqet njoftimi i 29 gushtit.

Në të shkruhet se një grup qytetarësh dhe protestuesish patriotë do të mblidhen në Amfiteatrin e Institutit të Lartë të Arteve “për të biseduar për mbarëvajtjen dhe finalizimin e protestës për përmbysjen e sistemit politik 36-vjeçar”.

Dhe këtu pyetja ime është shumë e thjeshtë:

CILËN PROTESTË PO FINALIZONI?

Atë që nuk realizoi objektivat kryesore që kishte shpallur?

Apo po “finalizohet” protesta duke krijuar një strukturë tjetër?

Sepse nëse pas Kuvendit Kombëtar Qytetar kemi një tjetër qendër organizimi, nesër mund të kemi një tjetër, pasnesër një këshill, më tej një komitet dhe në fund pesë grupe që të gjithë deklarojnë:

“Ne përfaqësojmë protestën.”

Jo!

Askush nuk mund ta privatizojë revoltën qytetare.

Askush nuk mund të marrë mijëra njerëz që kanë dalë në rrugë dhe t’i fusë simbolikisht në xhepin e një strukture që ata nuk e kanë zgjedhur.

Dhe askush nuk fiton legjitimitet vetëm sepse vendos në krye të një dokumenti fjalët POPULL, KOMB, PATRIOTË, KUVEND apo SISTEM.

Legjitimiteti fitohet me votë, transparencë, rregulla dhe mandat.

NJË PROTESTË QË DONTE TË RRËZONTE SISTEMIN, RREZIKON TË PRODHOJË MINI-SISTEME

Kjo është ironia më e madhe.

Dolëm kundër sistemit 36-vjeçar sepse politika shqiptare është kthyer në një mekanizëm ku disa njerëz flasin në emër të të gjithëve.

Dhe çfarë po bëjmë?

Po krijojmë struktura ku përsëri disa njerëz rrezikojnë të flasin në emër të të gjithëve.

Dolëm kundër politikës së karrigeve.

Dhe filluam të krijojmë karrige të reja.

Dolëm kundër institucioneve që nuk përfaqësojnë qytetarin.

Dhe rrezikojmë të shpikim institucione paralele pa pyetur qytetarin nëse dëshiron të përfaqësohet prej tyre.

Atëherë çfarë sistemi po rrëzojmë?

Sepse sistemi nuk është vetëm Rama.

Sistemi nuk është vetëm Berisha.

Sistemi është edhe mentaliteti se dikush mund të vetëshpallet përfaqësues i popullit.

Sistemi është mania shqiptare për kryesi, këshilla, kuvende, komitete, koordinatorë dhe poste.

Sistemi është pikërisht momenti kur kauza pushon së qeni më e rëndësishme se njerëzit që duan ta drejtojnë atë.

KU ËSHTË BILANCI I TRE MUAJVE?

Para se të krijohet një tjetër kuvend, këshill apo strukturë, protesta duhet të bëjë publikisht bilancin e saj.

Çfarë objektivash kishte?

Cilat realizoi?

Cilat nuk realizoi?

Pse nuk i realizoi?

Kush mbajti përgjegjësi për strategjinë?

Sa qytetarë vazhdojnë ta mbështesin?

Kush ka mandat të negociojë apo të flasë në emër të tyre?

KJO ËSHTË LLOGARIDHËNIE.

Sepse edhe një lëvizje që kërkon llogari nga qeveria duhet të jetë e gatshme të japë llogari për veten.

Nuk mund t’i thuash qeverisë “jep llogari”, ndërsa brenda protestës çdo pyetje për legjitimitetin interpretohet si sulm.

Nuk mund të kërkosh demokraci dhe të kesh frikë nga vota.

Nuk mund të kërkosh transparencë nga shteti dhe të funksionosh me marrëveshje grupesh.

Nuk mund të luftosh kultin e individit dhe ndërkohë të prodhosh udhëheqës të rinj të vetëshpallur.

Dhe mbi të gjitha:

NUK MUND TË PRETENDOSH SE PO RRËZON SISTEMIN, NËSE FILLON TË IMITOSh SJELLJEN E TIJ.

TURP DO TË ISHTE QË SAKRIFICA E QYTETARËVE TË PËRFUNDOJË NË NJË LUFTË KUVENDESH

Kritika ime nuk është ndaj qytetarit që protestoi.

Përkundrazi.

Është në mbrojtje të tij.

Sepse ai qytetar nuk doli tre muaj në rrugë që dikush të ndërtonte një CV politike mbi shpatullat e tij.

Nuk doli që nesër të shohë pesë kryetarë, shtatë këshilla dhe dhjetë kuvende që grinden se kush është përfaqësuesi “autentik” i protestës.

Ai doli sepse kërkonte ndryshim.

Dhe nëse ndryshimi nuk erdhi, duhet kurajë për ta pranuar.

Pastaj duhet analizuar pse.

Pastaj duhet ndërtuar strategjia tjetër.

Jo të mbulohet mungesa e rezultatit me struktura të reja.

Sepse pas gjithë kësaj rrezikojmë të mbërrijmë te absurdi më i madh politik shqiptar:

Tre muaj për të rrëzuar sistemin.

Rama vazhdon të qeverisë.

Berisha vazhdon politikën.

Qeveria vazhdon punën.

Sistemi vazhdon jetën.

Ndërsa ata që dolën për ta përmbysur…

PO NDËRTOJNË KUVENDIN E RADHËS!

Kjo nuk është përmbysje sistemi.

Kjo është riprodhim i mentalitetit të sistemit në miniaturë.

Dhe nëse vazhdohet kështu, historia e kësaj proteste mund të përmblidhet me një fjali therëse:

U NISËM TË RRËZONIM RAMËN DHE SISTEMIN — NUK RRËZUAM ASNJËRIN, POR ARRITËM TË NDËRTOJMË KUVENDE PËR TË RRËZUAR NJËRI-TJETRIN.

Turp do të ishte që një revoltë qytetare me aq shpresë të përfundonte jo me ndryshimin e sistemit, por me copëtimin e vetvetes.