GJERMANIA NË RRUGË KUNDËR EKSTREMIZMIT TË DJATHTË – DHJETËRA MIJËRA PROTESTOJNË KUNDËR AfD-së.

Dhjetëra mijëra qytetarë dolën të shtunën, më 12 shtator 2026, në rrugët e shumë qyteteve të Gjermanisë, në një valë të gjerë protestash kundër ekstremizmit të djathtë dhe forcimit politik të partisë Alternativa për Gjermaninë (AfD).

Demonstratat u zhvilluan në dhjetëra qytete, nga Berlini, Hamburgu dhe Mynihu, deri në Düsseldorf, Dresden, Leipzig, Magdeburg, Schwerin, Stuttgart, Mainz e Saarbrücken. Mesazhi kryesor i protestuesve ishte mbrojtja e demokracisë, e një shoqërie të hapur dhe kundërshtimi i normalizimit të ideologjive ekstremiste në jetën politike gjermane. (FLZ.de⁠)

Mobilizimi vjen në një moment veçanërisht të ndjeshëm për politikën gjermane. Vetëm pak ditë më parë, AfD fitoi zgjedhjet parlamentare në landin Sachsen-Anhalt me 43.8 për qind të votave, duke regjistruar një rezultat historik dhe duke u renditur me diferencë si forca e parë politike në land. Megjithatë, ajo nuk arriti shumicën absolute. (AP News⁠)

Ky rezultat ka intensifikuar debatin në Gjermani jo vetëm mbi shkaqet e rritjes së AfD-së, por edhe mbi mënyrën se si institucionet dhe partitë demokratike duhet t’i përgjigjen kësaj force politike.

Kërkohet shqyrtimi juridik i një procedure për ndalimin e AfD-së

Një nga kërkesat më të forta të një pjese të demonstruesve ishte shqyrtimi kushtetues i mundësisë për nisjen e një procedure për ndalimin e AfD-së.

Nisma qytetare PRÜF, e përfshirë në organizimin e disa protestave, kërkon që institucionet kompetente të shqyrtojnë juridikisht nëse ekzistojnë kushtet për t’iu drejtuar Gjykatës Kushtetuese Federale. Në Hamburg, për shembull, organizatorët e paraqitën pikërisht këtë si një nga objektivat kryesore të protestës. (ndr.de⁠)

Këtu duhet bërë një dallim i rëndësishëm: protestuesit apo qeveria nuk mund ta ndalojnë vetë një parti politike. Sipas rendit kushtetues gjerman, ndalimi i një partie është një çështje juridike që përfundimisht vendoset nga Gjykata Kushtetuese Federale, nëse para saj paraqitet një kërkesë nga organet që kanë të drejtën ta iniciojnë procedurën.

Prandaj, debati aktual nuk është thjesht politik. Ai prek drejtpërdrejt kufirin mes lirisë së organizimit politik dhe mekanizmave që Kushtetuta gjermane parashikon për mbrojtjen e rendit demokratik.

Düsseldorf – rreth 20 mijë njerëz në rrugë

Një prej protestave më të mëdha u zhvillua në Düsseldorf.

Nën moton “Kein Schritt zurück! Gegen die AfD und rechte Hetze!” – “Asnjë hap pas! Kundër AfD-së dhe nxitjes së urrejtjes nga e djathta” – rreth 20 mijë njerëz marshuan në qendër të qytetit.

Shifra është veçanërisht domethënëse, pasi fillimisht ishin parashikuar rreth 10 mijë pjesëmarrës. Sipas raportimeve, si policia ashtu edhe organizatorët folën për rreth 20 mijë demonstrues. Protesta u zhvillua në mënyrë paqësore dhe në të morën pjesë edhe familje me fëmijë dhe përfaqësues të organizatave të ndryshme qytetare. (DIE ZEIT⁠)

Mes organizatorëve ishin iniciativa “Prüf NRW”, “Düsseldorf stellt sich quer” dhe “Düsseldorfer Appell”. Mesazhi i tyre ishte se forcimi i së djathtës ekstreme nuk duhet parë vetëm si çështje elektorale, por si një sfidë për kohezionin shoqëror dhe institucionet demokratike. (tagesschau.de⁠)

Hamburg – rreth 25 mijë sipas organizatorëve

Edhe Hamburgu u shndërrua në një prej qendrave kryesore të protestave.

Në Jungfernstieg u mblodhën, sipas organizatorëve, rreth 25 mijë njerëz. Demonstruesit kërkuan një reagim më të fortë institucional kundër ekstremizmit të djathtë dhe shumë prej tyre mbështetën idenë e shqyrtimit të një procedure kushtetuese ndaj AfD-së. (DIE ZEIT⁠)

Protesta kishte edhe një dimension më të gjerë shoqëror. Pjesëmarrës të intervistuar nga mediat gjermane shprehën shqetësim për rritjen e racizmit në jetën e përditshme, gjuhën e urrejtjes dhe faktin që qëndrime të konsideruara më parë ekstreme po shfaqen gjithnjë e më hapur në debatin publik. (DIE ZEIT⁠)

Berlin – një demonstratë e madhe për kohezionin shoqëror

Në Berlin u zhvillua një demonstratë e gjerë nën moton “Zeit, dass sich was dreht”, e organizuar nga një aleancë prej afro 100 organizatash dhe grupimesh të shoqërisë civile.

Marshimet nisën nga disa pika të kryeqytetit dhe u drejtuan drejt Rotes Rathaus. Mes organizatave pjesëmarrëse ishin Fridays for Future, Omas gegen Rechts, sindikata Verdi dhe ADFC Berlin. Policia e vlerësoi pjesëmarrjen në një numër pesëshifror, ndërsa organizatorët kishin parashikuar rreth 30 mijë pjesëmarrës. (DIE WELT⁠)

Pra, shifrat për Berlinin ndryshojnë sipas burimit dhe momentit të raportimit; për këtë arsye është më e saktë të flitet për një pjesëmarrje të madhe pesëshifrore sesa të paraqitet një numër i vetëm si përfundimtar.

Protesta nga veriu në jug dhe nga lindja në perëndim

Mobilizimi nuk u kufizua vetëm në metropolet gjermane.

Protesta dhe aktivitete kundër ekstremizmit të djathtë u zhvilluan gjithashtu në Dresden, Magdeburg, Leipzig, Mainz, Saarbrücken, Schwerin, Stuttgart dhe qytete të tjera. Nisma PRÜF deklaroi se vetëm në aktivitetet dhe demonstratat e organizuara ose të mbështetura prej saj dhe partnerëve morën pjesë rreth 130 mijë njerëz në më shumë se 20 qytete. Kjo është një shifër e organizatorëve dhe duhet trajtuar si e tillë, jo si bilanc zyrtar i policisë për të gjithë Gjermaninë. (PRÜFt rechtsextreme Parteien!⁠)

Raportime të tjera mediatike flasin për protesta në më shumë se 35 qytete, çka tregon përmasën kombëtare të mobilizimit. (DIE ZEIT⁠)

Rezultati i AfD-së ndryshoi temperaturën politike

Në qendër të gjithë kësaj vale protestash qëndron rezultati i jashtëzakonshëm i AfD-së në Sachsen-Anhalt.

Me 43.8 për qind të votave, partia më shumë se dyfishoi rezultatin e saj të mëparshëm dhe u afrua shumë me një pozitë nga e cila mund të pretendonte drejtimin e qeverisë së landit. (AP News⁠)

Pikërisht kjo ka bërë që debati mbi AfD-në të hyjë në një fazë tjetër.

Për vite me radhë, partitë tradicionale gjermane kanë ndjekur të ashtuquajturën “Brandmauer” – murin politik të zjarrit – duke refuzuar bashkëpunimin qeverisës me AfD-në. Por rezultatet e fundit zgjedhore po e vendosin këtë strategji nën një presion gjithnjë e më të madh.

Nga njëra anë janë ata që kërkojnë izolim edhe më të fortë politik dhe shqyrtim juridik të mundësisë së ndalimit të partisë. Nga ana tjetër ekziston debati nëse një strategji që mbështetet vetëm te izolimi mund të funksionojë kur një parti merr mbështetjen e një pjese kaq të madhe të elektoratit.

Kjo është ndoshta pyetja më e vështirë që po përballet sot demokracia gjermane: si luftohet ekstremizmi pa injoruar arsyet pse miliona qytetarë po largohen nga partitë tradicionale?

Një sinjal i fortë nga shoqëria civile

Protestat e 12 shtatorit treguan se rritja elektorale e AfD-së po prodhon edhe një kundërmobilizim të fuqishëm të shoqërisë civile.

Në rrugë nuk dolën vetëm aktivistë politikë. Në demonstrata morën pjesë familje, të rinj, të moshuar, sindikalistë, organizata qytetare dhe lëvizje të ndryshme që e shohin forcimin e ekstremizmit të djathtë si rrezik për karakterin pluralist të Republikës Federale.

Por përtej numrit të njerëzve në rrugë, Gjermania ndodhet përpara një problemi shumë më kompleks.

Protesta mund të tregojë kundërshtimin ndaj AfD-së, por nuk e shpjegon vetvetiu pse AfD po fiton kaq shumë vota. Për partitë tradicionale sfida është të kuptojnë pakënaqësinë që lidhet me emigracionin, ekonominë, sigurinë, kostot e jetesës, besimin te institucionet dhe ndjenjën e përfaqësimit politik, pa normalizuar ideologjitë ekstremiste.

Kështu, ajo që ndodhi në rrugët e Gjermanisë më 12 shtator nuk ishte vetëm një seri demonstratash kundër një partie.

Ishte shprehja e një përplasjeje shumë më të thellë politike dhe shoqërore për drejtimin që do të marrë Gjermania në vitet e ardhshme.

Njëra Gjermani po tregon fuqinë e saj në kutitë e votimit. Një tjetër po përgjigjet në rrugë. Dhe mes këtyre dy realiteteve, demokracia gjermane po përballet me një nga provat e saj më serioze politike të viteve të fundit.