A mund të jetojë njeriu 150 vjet? Shkencëtarët studiojnë përbërësin e farave të rrushit që godet “qelizat zombie”

Ëndrra e njerëzimit për të ngadalësuar plakjen dhe për të zgjatur jetën po hyn në një fazë gjithnjë e më serioze kërkimore. Një nga substancat që ka tërhequr vëmendje është procyanidin C1, ose PCC1, një përbërës polifenolik që gjendet ndër të tjera në ekstraktin e farave të rrushit.

Interesi për PCC1 lidhet jo thjesht me idenë e të jetuarit më gjatë, por me një objektiv shumë më të rëndësishëm të mjekësisë së plakjes: zgjatjen e viteve të jetës së shëndetshme, duke vonuar dobësimin fizik dhe patologjitë që shoqërojnë moshën.

Kompania kineze Lonvi Biosciences, me bazë në Shenzhen, është lidhur në raportimet mediatike me zhvillimin e produkteve të bazuara në PCC1 dhe me pretendime jashtëzakonisht ambicioze për jetëgjatësinë. Por këtu duhet bërë një dallim thelbësor: ideja se njerëzit mund të jetojnë deri në 150 vjet nuk është aktualisht një rezultat i provuar shkencërisht te njerëzit.

Çfarë është PCC1?

PCC1 është një procyanidinë, pjesë e familjes së flavonoideve. Vëmendja shkencore ndaj saj u rrit ndjeshëm pas publikimit në vitin 2021 të një studimi në revistën Nature Metabolism.

Studiuesit raportuan se PCC1 mund të veprojë mbi një prej mekanizmave që lidhen me plakjen: grumbullimin e qelizave seneshente.

Qelizat seneshente janë qeliza që kanë ndaluar së ndari dhe nuk funksionojnë më si qelizat normale, por njëkohësisht nuk eliminohen domosdoshmërisht nga organizmi.

Për këtë arsye ato janë quajtur në mënyrë popullore edhe “qeliza zombie”.

Problemi nuk është vetëm prania e tyre.

Me kalimin e kohës, një pjesë e këtyre qelizave mund të çlirojë molekula inflamatore dhe faktorë të tjerë biologjikë që ndikojnë në indet përreth. Ky fenomen njihet si SASP – senescence-associated secretory phenotype.

Me rritjen e moshës, barra e qelizave seneshente mund të shtohet në organizëm dhe për këtë arsye ato janë bërë një objektiv i rëndësishëm në kërkimet moderne mbi plakjen.

Ideja: jo të ndalohet koha, por të pastrohen disa prej qelizave të dëmtuara

Pikërisht këtu hyn PCC1.

Studimi eksperimental tregoi se efekti i tij mund të ndryshojë sipas përqendrimit. Në përqendrime më të ulëta, PCC1 dukej se frenonte disa karakteristika të SASP-së, ndërsa në përqendrime më të larta mund të eliminonte në mënyrë selektive disa qeliza seneshente.

Substancat që synojnë eliminimin e qelizave seneshente quhen senolitikë.

Ky është një drejtim shumë më i gjerë kërkimor dhe PCC1 nuk është substanca e vetme që po studiohet. Synimi i fushës nuk është domosdoshmërisht “pavdekësia”, por të kuptohet nëse reduktimi i barrës së qelizave seneshente mund të ndikojë te sëmundjet dhe dobësimi fizik që lidhen me moshën.

Eksperimenti që tërhoqi vëmendjen botërore

Rezultatet më interesante të PCC1 erdhën nga eksperimentet te minjtë.

Në studimin e publikuar në Nature Metabolism, minj shumë të moshuar, rreth 24–27 muajsh, u trajtuan në mënyrë periodike me PCC1.

Studiuesit raportuan një rezultat të rëndësishëm: minjtë që morën PCC1 kishin një rritje prej 64,2% të jetëgjatësisë mediane të mbetur pas fillimit të trajtimit.

Por kjo shifër mund të keqkuptohet lehtë.

Ajo nuk do të thotë se PCC1 ua zgjati të gjithë jetën minjve me 64,2%.

Kur studiuesit llogaritën jetëgjatësinë totale të kafshëve, diferenca ishte rreth 9,4%.

Pra, 64,2% i referohej pjesës së jetës që u kishte mbetur kafshëve shumë të moshuara në momentin kur nisi ndërhyrja, ndërsa 9,4% ishte ndryshimi i raportuar në jetëgjatësinë e përgjithshme. (Nature⁠)

Jo vetëm më shumë jetë, por edhe funksion fizik

Një tjetër element interesant ishte se studiuesit nuk u kufizuan vetëm te numërimi i ditëve të jetës.

Ata vlerësuan edhe parametra të funksionit fizik të kafshëve. Sipas punimit, trajtimi i minjve të moshuar me PCC1 u shoqërua me reduktimin e disa shenjave të seneshencës dhe inflamacionit dhe me përmirësime në disa teste të funksionit fizik.

Kjo është e rëndësishme sepse objektivi kryesor i shkencës së jetëgjatësisë nuk është thjesht që një organizëm të mbijetojë më gjatë.

Koncepti kyç është healthspan – periudha e jetës gjatë së cilës individi mbetet relativisht i shëndetshëm dhe funksional.

Nëse një trajtim do të zgjaste jetën, por vitet shtesë do të kaloheshin me sëmundje të rënda dhe humbje të funksionit fizik, përfitimi do të ishte shumë më i kufizuar.

Atëherë, a mund të jetojë njeriu 150 vjet?

Këtu shkenca aktuale vendos një vijë shumë të qartë.

Nuk ekziston sot provë klinike që PCC1 mund ta zgjasë jetën e njeriut në 150 vjet.

Rezultatet e raportuara janë kryesisht preklinike. Një eksperiment te minjtë nuk mund të përkthehet matematikisht te njerëzit.

Nuk mund të thuhet, për shembull, se nëse një substancë rrit jetëgjatësinë e një miu me 9,4%, atëherë automatikisht do t’i shtojë të njëjtën përqindje jetës së një njeriu.

Biologjia njerëzore është shumë më komplekse, metabolizmi ndryshon, dozat ndryshojnë dhe efektet anësore që mund të mos shfaqen në një eksperiment me kafshë mund të bëhen problem te njerëzit.

Për të vërtetuar një efekt real mbi jetëgjatësinë njerëzore do të nevojiteshin studime klinike të kontrolluara, të riprodhueshme dhe afatgjata.

Ka edhe një zhvillim të rëndësishëm që nuk duhet anashkaluar

Në shkurt të vitit 2026, revista Nature Metabolism publikoi një Editorial Expression of Concern lidhur me artikullin origjinal për PCC1.

Kjo nuk është e njëjta gjë me tërheqjen e artikullit dhe nuk provon automatikisht se përfundimet e tij janë të pavërteta. Por është një sinjal editorial serioz që do të thotë se rezultatet e punimit duhet të trajtohen me kujdes derisa çështjet e ngritura të sqarohen plotësisht. (Nature⁠)

Pikërisht për këtë arsye, deklaratat spektakolare për “pilulën që do të na bëjë të jetojmë 150 vjet” janë shumë përpara provave që kemi sot.

A do të thotë kjo se kërkimi nuk ka rëndësi?

Përkundrazi.

Rëndësia e PCC1 nuk qëndron te një numër sensacional si 150 vjet, por te ideja biologjike që qëndron pas tij.

Nëse shkencëtarët arrijnë të përcaktojnë se cilat qeliza seneshente janë të dëmshme, si mund të eliminohen në mënyrë selektive dhe, mbi të gjitha, si mund të bëhet kjo pa dëmtuar funksionet normale të organizmit, senolitikët mund të hapin një drejtim të ri terapeutik.

Pyetja më realiste nuk është:

“A do të jetojmë 150 vjet?”

Pyetja është:

“A mund të ngadalësojmë disa prej mekanizmave biologjikë të plakjes dhe të jetojmë më gjatë pa sëmundjet dhe dobësimin që sot i shoqërojnë moshat e avancuara?”

Dhe pikërisht kjo është një nga pyetjet më të mëdha të mjekësisë moderne.

Kujdes me suplementet e farave të rrushit

Fakti që PCC1 gjendet në farat e rrushit nuk do të thotë se ngrënia e rrushit ose marrja e zakonshme e ekstraktit të farave të rrushit do të prodhojë efektet e eksperimentit.

PCC1 është një molekulë specifike dhe eksperimentet përdorin doza, përqendrime dhe mënyra administrimi të kontrolluara.

Prandaj, rezultatet e laboratorit nuk duhet të interpretohen si rekomandim për marrjen e suplementeve me ekstrakt të farave të rrushit për të zgjatur jetën.

Gara e madhe kundër plakjes sapo ka filluar

PCC1 është vetëm një pjesë e një fushe kërkimore që po zgjerohet me shpejtësi. Shkencëtarët po studiojnë senolitikët, mekanizmat metabolikë, inflamacionin kronik, riparimin qelizor, epigjenetikën dhe shumë procese të tjera që ndryshojnë ndërsa organizmi plaket.

Nëse këto kërkime do të prodhojnë një ditë terapi që shtojnë ndjeshëm jetëgjatësinë njerëzore, sot nuk mund të thuhet.

Por një ndryshim i madh tashmë ka ndodhur: plakja nuk po studiohet më vetëm si një proces i pashmangshëm që duhet vëzhguar, por si një bashkësi mekanizmash biologjikë që shkenca përpiqet t’i kuptojë dhe, në disa raste, t’i modifikojë.

PCC1 është një kandidat interesant në këtë histori, por rruga nga një eksperiment premtues te minjtë deri te një terapi e provuar për njerëzit është shumë e gjatë.

Deri atëherë, 150 vjet jetë mbetet një pretendim ambicioz, jo një rezultat i vërtetuar nga mjekësia.

Burimi shkencor kryesor është punimi i Nature Metabolism i vitit 2021. 

Studimi shkencor për PCC1 në Nature Metabolism⁠