A e shkatërroi vërtet SHBA programin bërthamor të Iranit?

Shefi i CIA-s u tha ligjvënësve se programi bërthamor i Iranit është kthyer prapa me vite me sulmet në vendin e përpunimit të metaleve

UASHINGTON (AP) — Drejtori i CIA-s, John Ratcliffe, u tha ligjvënësve skeptikë amerikanë se sulmet ushtarake amerikane shkatërruan uzinën e vetme të konvertimit të metaleve në Iran dhe në këtë proces i shkaktuan një pengesë monumentale programit bërthamor të Teheranit, e cila do të duheshin vite për t’u kapërcyer, tha të dielën një zyrtar amerikan.

Zyrtari, i cili foli në kushte anonimiteti për të diskutuar mbi inteligjencën e ndjeshme, tha se Ratcliffe shpjegoi rëndësinë e sulmeve në uzinën e konvertimit të metaleve gjatë një seance dëgjimore të klasifikuar për ligjvënësit amerikanë javën e kaluar.

Detajet rreth takimeve private u shfaqën ndërsa Presidenti Donald Trump dhe administrata e tij vazhdojnë të kundërshtojnë pyetjet e ligjvënësve demokratë dhe të tjerëve rreth asaj se sa shumë u pengua Irani nga sulmet përpara se të hynte në fuqi armëpushimi i së martës së kaluar me Izraelin.

“Ishte shkatërrimtare si askush nuk e kishte parë më parë,” tha Trump në një intervistë në “Sunday Morning Futures” të Fox News Channel. “Dhe kjo nënkuptonte fundin e ambicieve të tyre bërthamore, të paktën për një periudhë kohore.”

Ratcliffe u tha gjithashtu ligjvënësve se komuniteti i inteligjencës vlerësoi se shumica dërrmuese e uraniumit të pasuruar të grumbulluar në Iran ka të ngjarë të mbetet e varrosur nën rrënojat në Isfahan dhe Fordo, dy nga tre objektet kryesore bërthamore të synuara nga sulmet amerikane.

Por edhe nëse uraniumi mbetet i paprekur, humbja e objektit të tij të konvertimit të metaleve në mënyrë efektive ia ka hequr Teheranit aftësinë për të ndërtuar një bombë për vitet që vijnë, tha zyrtari.

Rafael Grossi, kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike, tha të dielën në emisionin “Face the Nation” të CBS se tre vendet iraniane me “aftësi në aspektin e trajtimit, konvertimit dhe pasurimit të uraniumit janë shkatërruar në një shkallë të rëndësishme”.

Por, shtoi ai, “disa prej tyre janë ende në këmbë” dhe se për shkak se kapacitetet mbeten, “nëse dëshirojnë, do të jenë në gjendje të fillojnë ta bëjnë këtë përsëri”. Ai tha se vlerësimi i dëmit të plotë varet nga lejimi i hyrjes së inspektorëve nga Irani.

Sinqerisht, nuk mund të pretendohet se gjithçka është zhdukur dhe se nuk ka asgjë atje”, tha Grossi.

Trump ka këmbëngulur që nga vetëm disa orë pasi tre objektiva kyçe u goditën nga bombat amerikane kundër bunkerëve dhe raketat Tomahawk se programi bërthamor i Iranit ishte “zhdukur”.

Sekretari i tij i mbrojtjes, Pete Hegseth, ka thënë se ato u “shkatërruan”. Ndërkohë, një raport paraprak i lëshuar nga Agjencia e Inteligjencës së Mbrojtjes e SHBA-së tha se sulmet shkaktuan dëme të konsiderueshme në vendet e Fordos, Natanzit dhe Isfahanit, por nuk i shkatërruan plotësisht objektet.

Si rezultat i sulmeve izraelite dhe amerikane, Grossi thotë se “është e qartë se ka pasur dëme të rënda, por nuk është dëm total”. Izraeli pretendon se e ka kthyer programin bërthamor të Iranit prapa me “shumë vite”.

Objekti i konvertimit të metaleve që Ratcliffe tha se u shkatërrua ndodhej në objektin bërthamor të Isfahanit. Procesi i transformimit të gazit të uraniumit të pasuruar në metal të dendur, ose metalizimi, është një hap kyç në ndërtimin e bërthamës shpërthyese të një bombe.

Sekretari i Shtetit Marco Rubio në komentet në samitin e NATO-s javën e kaluar sugjeroi gjithashtu se ka të ngjarë që sulmet amerikane ta kenë shkatërruar objektin e konvertimit të metaleve.

“Nuk mund të bësh një armë bërthamore pa një objekt konvertimi”, tha Rubio. “Nuk mund ta gjejmë as se ku është, ku ndodhej dikur në hartë. Nuk mund ta gjesh as se ku ndodhej dikur sepse e gjithë kjo është thjesht errësuar. Është zhdukur. Është zhdukur.”

Drejtori i CIA-s u theksoi gjithashtu ligjvënësve gjatë informimit të kongresit se mbrojtja ajrore e Iranit u shkatërrua gjatë sulmit 12-ditor. Si rezultat, çdo përpjekje e Iranit për të rindërtuar programin e tij bërthamor tani mund të pengohet lehtësisht nga sulmet izraelite, nga të cilat Irani aktualisht ka pak mundësi për t’u mbrojtur, tha zyrtari.

Informimi i Ratcliffe për ligjvënësit mbi gjetjet e SHBA-së duket se përputhet me disa nga vlerësimet e dëmeve të betejës të zyrtarëve izraelitë.

Zyrtarët izraelitë kanë përcaktuar se aftësia e Iranit për të pasuruar uranium në një nivel të përshtatshëm për armë u neutralizua për një periudhë të zgjatur, sipas një zyrtari të lartë ushtarak izraelit, i cili nuk ishte i autorizuar të fliste publikisht për këtë çështje.

Programi bërthamor i Teheranit u dëmtua gjithashtu ndjeshëm nga sulmet që vranë shkencëtarë kyç, dëmtimin e industrisë së prodhimit të raketave të Iranit dhe goditjen e sistemit të mbrojtjes ajrore të Iranit, sipas vlerësimit të Izraelit.

Grossi dhe disa demokratë vënë në dukje se Irani ende ka njohuritë.

“Nuk mund t’i zhbësh njohuritë që ke ose kapacitetet që ke”, tha Grossi, duke theksuar nevojën për të arritur një marrëveshje diplomatike mbi programin bërthamor të vendit.