Kim Dae-jung: Njeriu që u rrëmbye për t’u vrarë dhe përfundoi me Çmimin Nobel për paqe.

Më 8 gusht 1973, një nga kundërshtarët më të fuqishëm të regjimit ushtarak të Koresë së Jugut u zhduk në Tokio.

Ai ishte Kim Dae-jung, politikan opozitar, mbrojtës i demokracisë dhe një nga zërat më të vendosur kundër regjimit autoritar të presidentit Park Chung-hee.

Kim ndodhej në Japoni në një periudhë kur ishte në mërgim dhe vazhdonte të kritikonte regjimin e Seulit. Vetëm dy vjet më parë, në zgjedhjet presidenciale të vitit 1971, ai kishte kandiduar kundër Park Chung-hee dhe kishte marrë më shumë se 46 për qind të votave, duke u shndërruar në një kërcënim serioz politik për regjimin.

Pastaj erdhi 8 gushti.

Agjentë të Korean Central Intelligence Agency (KCIA) e rrëmbyen Kimun nga një hotel në Tokio.

Sipas vetë Kim Dae-jung, të rrëmbyesit e lidhën, ia mbuluan sytë dhe ia mbyllën gojën. E çuan në një anije dhe dolën në det.

Plani, sipas dokumentacionit të Nobelit, ishte ta “eliminonin”.

Në fjalimin e tij për Çmimin Nobel, Kim tregoi se në momentet kur besonte se do të hidhej në det dhe do të vritej, u lut për jetën e tij. Ai rrëfeu se në atë çast një avion u shfaq dhe se ndërhyrja që pasoi e shpëtoi nga vdekja.

Rrëmbimi shkaktoi reagime të forta ndërkombëtare, veçanërisht nga Shtetet e Bashkuara dhe Japonia.

Një javë më vonë, Kim u shfaq përsëri në Seul.

Ishte gjallë.

Por liria e tij kishte përfunduar.

Menjëherë u vendos nën arrest shtëpie.

Një jetë e kaluar duke sfiduar diktaturën

Rrëmbimi nuk ishte episodi i parë dhe as i fundit ku jeta e Kim Dae-jung ishte në rrezik.

Në vitin 1971, gjatë fushatës zgjedhore, një kamion i rëndë u përplas me makinën e tij. Kim dhe dy bashkëpunëtorë u plagosën rëndë. Ai mbeti me pasoja fizike nga dëmtimi i këmbës. (nobelprize.org⁠)

Pas vendosjes së regjimit autoritar të Park Chung-hee, Kim u shndërrua në një nga kundërshtarët kryesorë të tij.

Ai kundërshtoi ndryshimet kushtetuese që i jepnin presidentit kompetenca jashtëzakonisht të mëdha dhe kritikoi hapur shtypjen politike.

Në vitin 1976, ai dhe aktivistë të tjerë demokratë publikuan një deklaratë për demokratizimin e vendit.

Për këtë, Kim u arrestua dhe u dënua me pesë vjet burg.

Më vonë, pas vrasjes së Park Chung-hee në vitin 1979, dukej sikur një kapitull i ri mund të hapej.

Por nuk ndodhi kështu.

Në vitin 1980, një tjetër grup ushtarak mori pushtetin.

Kim u arrestua përsëri.

Këtë herë akuzat ishin për tradhti.

Në nëntor 1980, një gjykatë ushtarake e dënoi me vdekje.

Dënimi më vonë u zbut në burgim të përjetshëm dhe më pas në 20 vjet burg. Në vitin 1982, dënimi u pezullua dhe Kim u lejua të udhëtonte drejt Shteteve të Bashkuara.

Mërgimi nuk e ndali

Kim u kthye në Korenë e Jugut në fillim të vitit 1985, megjithëse mbështetësit e tij kishin frikë se mund të pësonte të njëjtin fat si senatori filipinas Benigno Aquino.

Sapo u kthye në Seul, u vendos përsëri nën arrest shtëpie.

Por kthimi i tij e forcoi edhe më shumë lëvizjen demokratike.

Në vitin 1987, pas një vale të fuqishme protestash, Kim u lirua nga akuzat dhe iu rikthyen plotësisht të drejtat politike dhe civile.

Ai kandidoi për president në vitet 1987 dhe 1992, por humbi të dyja zgjedhjet. (nobelprize.org⁠)

Shumë njerëz do të ishin dorëzuar.

Kim Dae-jung jo.

Në vitin 1997, pas dekadash burgimi, arresti shtëpiak, mërgimi dhe kërcënimesh për jetën, ai më në fund u zgjodh president i Koresë së Jugut.

Ishte një moment historik: për herë të parë në historinë moderne të Koresë së Jugut, pushteti kaloi nga kampi qeverisës te opozita përmes zgjedhjeve.

Nga kundërshtar i regjimit në president

Kur Kim mori detyrën, vendi po përballej me një krizë të rëndë financiare.

Qeveria e tij ndërmori reforma dhe ristrukturime ekonomike dhe arriti ta largonte vendin nga pragu i falimentimit. (nobelprize.org⁠)

Por për Kimun, demokracia nuk ishte vetëm çështje e Koresë së Jugut.

Ai kishte një objektiv shumë më të madh:

Pajtimin e dy Koreve.

Në vend të përballjes së vazhdueshme me Korenë e Veriut, ai ndërtoi atë që u bë e njohur si “Politika e Diellit”

Ideja ishte e thjeshtë, por jashtëzakonisht e vështirë:

Më pak armiqësi.
Më shumë dialog.
Më shumë bashkëpunim.
Më shumë kontakte njerëzore.

Në qershor të vitit 2000, Kim Dae-jung u takua me liderin e Koresë së Veriut, Kim Jong-il, në samitin e parë ndërkorean të nivelit të lartë.

Takimi hapi një periudhë të re marrëdhëniesh.

Familje që ishin ndarë për më shumë se 40 vjet patën mundësi të takoheshin përsëri. U zhvilluan bashkëpunime humanitare, ekonomike, kulturore dhe të tjera.

Çmimi Nobel

Më 13 tetor 2000, Komiteti Norvegjez i Nobelit njoftoi se Kim Dae-jung do të merrte Çmimin Nobel për Paqe.

Arsyetimi ishte për punën e tij për demokracinë dhe të drejtat e njeriut në Korenë e Jugut dhe në Azinë Lindore, si dhe për përpjekjet për paqe dhe pajtim me Korenë e Veriut. (nobelprize.org⁠)

Në dhjetor të atij viti, në Oslo, Kim mori çmimin.

Në fjalimin e tij ai kujtoi jo vetëm triumfin, por edhe dekadat e frikës.

Ai tha se kishte përjetuar pesë raste kur ishte përballur me vdekjen, kishte kaluar gjashtë vjet në burg dhe rreth katër dekada nën arrest shtëpie, në mërgim ose nën mbikëqyrje të vazhdueshme. (nobelprize.org⁠)

Ai nuk e paraqiti çmimin si sukses personal.

Ia kushtoi edhe njerëzve që kishin luftuar për demokracinë dhe të drejtat e njeriut në Kore.

Ironia e historisë

Në vitin 1973, Kim Dae-jung ishte një burrë që shërbimet sekrete të vendit të tij e kishin rrëmbyer në një shtet tjetër.

Në vitin 1980, ishte një i burgosur i dënuar me vdekje.

Në vitin 1985, ishte një politikan i kthyer nga mërgimi që vendosej përsëri nën arrest shtëpie.

Në vitin 1997, ai u bë president i Koresë së Jugut.

Dhe në vitin 2000, u bë fituesi i Çmimit Nobel për Paqe.

Historia e tij është një shembull i jashtëzakonshëm i mënyrës se si një njeri mund të kalojë nga burgu dhe kërcënimi me vdekje në majën e pushtetit demokratik pa hequr dorë nga bindjet që e kishin çuar në burg.

Kim Dae-jung vdiq më 18 gusht 2009, në moshën 85-vjeçare.

Por historia e tij mbetet një nga kapitujt më të jashtëzakonshëm të demokratizimit të Koresë së Jugut.

Njeriu që një regjim tentoi ta zhdukte në heshtje, përfundoi duke marrë çmimin më të famshëm në botë për paqen.

Dhe ndoshta kjo është pjesa më e fuqishme e historisë së Kim Dae-jung:

Ata mund ta burgosnin.
Mund ta dëbonin.
Mund ta rrëmbenin.
Edhe mund ta dënonin me vdekje.

Por nuk mund ta bindnin të hiqte dorë nga demokracia.