Vuçiq kërcënon me ndryshimin e rrjedhës së Ibrit: Përmend “terrorin” ndaj serbëve!

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka rikthyer në diskursin politik një ide që prej vitesh është shfaqur herë pas here në Serbi: ndërhyrjen në rrjedhën e lumit Ibër.

Këtë herë, deklarata e tij është lidhur drejtpërdrejt me zhvillimet politike në veri të Kosovës.

Gjatë një vizite në punimet për urën e vjetër hekurudhore në Beograd, Vuçiq tha se Serbia po shqyrton mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së Ibrit dhe se për këtë çështje tashmë janë ftuar ekspertë, inxhinierë dhe profesionistë të tjerë.

“Kur po e keqtrajtojnë kaq shumë popullin tonë, të shohim – kemi arsye të ndryshme për ndryshimin e rrjedhës së Ibërit dhe do të shohim se çfarë do të bëjnë shqiptarët dhe si do të sillen”, deklaroi Vuçiq.

Ai shtoi se Serbia është shtet sovran dhe se do të veprojë në përputhje me interesat e saj.

“Ne jemi shtet sovran. Ndonjëherë kemi interesa të këtilla, ndonjëherë të tjera dhe, në përputhje me to, do të sillemi”, tha ai.

Duke folur për situatën e serbëve në Kosovë, Vuçiq pretendoi se ata po përballen me kushte shumë të vështira dhe se Serbia po i ndjek nga afër zhvillimet. Ai tha gjithashtu se Serbia nuk e konsideron aktualisht luftën me NATO-n si opsion.

“Për ata që janë mbrojtës të mëdhenj të popullit tonë, pyesni popullin tonë në Kosovë se kë e shohin si mbrojtësin e vetëm. Unë i shoh mirë këto rrethana”, u shpreh ai.

Ibri dhe Ujmani – përtej një lumi

Deklarata nuk është krejtësisht e re. Ideja e ndërhyrjes në rrjedhën e Ibrit është përmendur edhe më herët në diskursin politik dhe strategjik serb, veçanërisht në kontekstin e rëndësisë së burimeve ujore dhe të sistemit të Ujmanit/Gazivodës.

Ibri nuk është thjesht një lumë. Ai është pjesë e një sistemi ujor me rëndësi të madhe për Kosovën, ndërsa liqeni i Ujmanit/Gazivodës ka rol të rëndësishëm në furnizimin me ujë, ekonomi dhe sigurinë energjetike.

Për këtë arsye, çdo ndërhyrje artificiale në rrjedhën e Ibrit nuk mund të trajtohet vetëm si një projekt inxhinierik. Ajo do të mund të kishte pasoja të rëndësishme mjedisore, ekonomike dhe politike për një sistem ujor që prek më shumë se një territor dhe që prej vitesh është pjesë e mosmarrëveshjeve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Nga projekt hidroteknik në instrument politik

Ajo që e bën deklaratën e Vuçiqit veçanërisht shqetësuese është mënyra se si ai e lidhi këtë çështje me zhvillimet politike në veri të Kosovës.

Ndryshimi i rrjedhës së një lumi, në rrethana normale, do të duhej të ishte çështje e ekspertëve të ujërave, inxhinierëve, institucioneve përkatëse dhe, për një lumë me karakter ndërkufitar, edhe e mekanizmave ndërkombëtarë.

Por kur një projekt i tillë përmendet në të njëjtën fjali me mënyrën se si trajtohen serbët në Kosovë, ai merr një dimension tjetër: nga një çështje teknike mund të shndërrohet në instrument presioni politik.

Dhe pyetja që lind është e thjeshtë:

A po rikthehet ideja e ndryshimit të rrjedhës së Ibrit si një projekt real, apo po përdoret si kërcënim politik ndaj Kosovës?

Përgjigjja do të varet nga hapat që Serbia do të ndërmarrë pas kësaj deklarate.

Nëse vërtet janë angazhuar ekspertë për të studiuar mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së lumit, atëherë kemi të bëjmë me një çështje që kërkon vëmendje serioze institucionale dhe ekspertizë, jo vetëm reagime politike.

Sepse lumenjtë nuk janë pronë e politikës dhe uji nuk duhet të shndërrohet në armë të konflikteve politike.

Deklarata e fundit e Vuçiqit rikthen në vëmendje një ide të vjetër, por edhe një problem shumë më të madh: kontrollin dhe përdorimin politik të burimeve ujore në hapësirën Kosovë–Serbi.

Në vend të kërcënimeve për ndryshimin e rrjedhave të lumenjve, nevojiten marrëveshje, ekspertizë ndërkombëtare dhe bashkëpunim për menaxhimin e ujërave ndërkufitare.

Sepse një lumë mund të devijohet me mjete inxhinierike.

Por pasojat politike, mjedisore dhe njerëzore të një veprimi të tillë mund të jenë shumë më të vështira për t’u devijuar.