Ora biologjike e trupit:

Trupi ynë ka një ritëm. Drita i tregon kur është koha për të qenë zgjuar dhe kur është koha për të pushuar.
Pse në disa orë të ditës ndiheni plot energji, ndërsa në orë të tjera ju bie fuqia? Pse në mbrëmje mund të ndiheni të lodhur, por sapo shtriheni nuk ju zë gjumi? Apo pse pas një udhëtimi të gjatë trupi juaj vazhdon të funksionojë sipas orarit të vendit nga u nisët?
Këto nuk janë gjithmonë rastësi.
Trupi ynë ka një orë të brendshme – orën biologjike.
Ajo ndihmon trupin të organizojë funksionet e tij gjatë një cikli prej rreth 24 orësh. Zgjimi, gjumi, temperatura e trupit, oreksi, energjia dhe shumë procese të tjera ndikohen nga ky ritëm.
Çfarë është ora biologjike? Ora biologjike është sistemi që ndihmon trupin të kuptojë kur është ditë dhe kur është natë.
Ajo nuk është një orë fizike që mund ta shohim, por një mekanizëm i ndërlikuar biologjik që koordinon shumë funksione të organizmit.
Mund ta imagjinojmë si dirigjentin e një orkestre.
Dirigjenti nuk i bie vetë çdo instrumenti, por përcakton se kur duhet të hyjë secili instrument dhe si duhet të funksionojnë të gjithë së bashku.
Në të njëjtën mënyrë, ora biologjike nuk kryen vetë çdo funksion të trupit. Ajo ndihmon që proceset e ndryshme të ndodhin në kohën e duhur.
Drita është sinjali kryesor
Ora biologjike ndikohet nga shumë faktorë, por drita është sinjali më i fuqishëm që e mban atë të sinkronizuar me mjedisin.
Në mëngjes, drita i jep trupit sinjalin:
“Dita ka filluar. Është koha për t’u zgjuar dhe për të qenë aktiv.”
Në mbrëmje, kur drita pakësohet, trupi merr një tjetër mesazh:
“Dita po mbaron. Është koha për t’u qetësuar dhe për t’u përgatitur për gjumë.”
Pikërisht për këtë arsye, mënyra se si ekspozohemi ndaj dritës gjatë ditës dhe natës mund të ndikojë në ritmin tonë biologjik.
Ku ndodhet ora kryesore?
Në tru ndodhet një strukturë shumë e vogël, por jashtëzakonisht e rëndësishme, e quajtur bërthama suprakiazmatike (SCN).
Ajo konsiderohet kontrolluesi kryesor i ritmit cirkadian.
SCN merr informacion për dritën dhe ndihmon në sinkronizimin e orës së brendshme me ciklin natyror ditë–natë.
Kur në mëngjes ekspozohemi ndaj dritës së mjaftueshme, trupi merr një sinjal të qartë se dita ka filluar.
Ndërsa nëse qëndrojmë në ambiente të errëta gjatë mëngjesit dhe ekspozohemi ndaj shumë dritës së fortë në mbrëmje, ritmi biologjik mund të zhvendoset më vonë.
Kjo mund të ndikojë edhe në kohën kur na zë gjumi dhe në mënyrën se si ndihemi të nesërmen.
Pse rutina është kaq e rëndësishme?
Ora biologjike nuk funksionon më mirë nga një “truk” i vetëm.
Ajo funksionon më mirë nga sinjale të rregullta dhe të përsëritura.
Të zgjohesh në orare të ngjashme, të marrësh dritë në mëngjes, të jesh aktiv gjatë ditës dhe të krijosh një mjedis më të qetë e më të errët në mbrëmje janë mënyra të thjeshta për t’i dhënë trupit sinjale më të qëndrueshme.
Me fjalë të tjera: Trupi e do ritmin.
Kur sinjalet përsëriten çdo ditë, ora biologjike e ka më të lehtë të qëndrojë e sinkronizuar. Kur ora biologjike çrregullohet
Jeta moderne shpesh nuk përputhet me ritmin natyror të trupit.
Qëndrimi gjatë natës nën dritën e telefonit ose televizorit, puna me turne, oraret e parregullta të gjumit, udhëtimet në zona të ndryshme kohore dhe mungesa e dritës natyrale gjatë ditës mund ta bëjnë më të vështirë sinkronizimin e orës biologjike.
Prandaj, ndonjëherë problemi nuk është thjesht: Pse nuk jam i lodhur?
Por: A po i jap trupit sinjalet e duhura në kohën e duhur?
Një mesazh i thjeshtë për çdo ditë
Nuk kemi nevojë ta trajtojmë orën biologjike si një problem të komplikuar.
Mund të fillojmë me gjëra të thjeshta:
Më shumë dritë natyrale në mëngjes.
Më pak dritë të fortë në mbrëmje.
Orar sa më të qëndrueshëm gjumi dhe zgjimi.
Lëvizje dhe aktivitet gjatë ditës.
Më pak ekspozim ndaj ekraneve dhe dritës së fortë para gjumit.
Këto nuk janë “formula magjike”. Janë sinjale që ndihmojnë trupin të kuptojë më mirë ritmin e ditës.
Ora biologjike është mënyra e trupit për të mbajtur kohën.
Ajo na ndihmon të dimë kur të zgjohemi, kur të jemi aktivë, kur të hamë, kur të pushojmë dhe kur të flemë.
Dhe ndër të gjitha sinjalet që e orientojnë këtë orë të brendshme, drita është një nga më të fuqishmet.
Prandaj, një mëngjes me dritë natyrale, një ditë aktive dhe një mbrëmje më e qetë e më e errët nuk janë vetëm zakone të mira.
Janë mesazhe që i dërgojmë trupit:
“Është koha për të qenë zgjuar.”
“Është koha për të pushuar.”
Sepse kur ritmi i mjedisit dhe ritmi i trupit takohen në kohën e duhur, organizmi e ka më të lehtë të funksionojë në harmoni.
Burimi: Platforma Mjedisi Dhe Ne