E vërteta nuk shpallet “Non Grata”

Presidenti i Greqisë, Konstantinos Tasoulas, nga Paramithia, toka martire ku nisën masakrat në Çamëri, përsëriti kërcënimet e gënjeshtrat e vjetra ndaj shqiptarëve. Foli për bashkëpunim të popullatës çame me pushtuesin gjatë Luftës së Dytë Botërore, pjesë kjo e një retorike të rreme, e një deformimi marramendës, të turpshëm të së vërtetës!

Ikën kohët kur e bënit historinë sipas dëshirave personale, zoti president, sepse sot janë dëshmitë, dokumentet, të dhënat. Jo ato që bëtë ju me gjyqe të sajuara për të justifikuar vrasjet ndaj shqiptarëve, por ato të arkivave të huaja, përfshirë ato gjermane!

Ndaj sa i takon bashkëpunimit, duhet të lëmë mënjanë deformimet historike dhe të dëshmojmë dokumentat. Ju akuzuat popullatën çamë për bashkëpunim, por e vërteta është krejt tjetër.

Bashkëpunimi i Napoleon Zervës me gjermanët është i faktuar! Marrëveshja e xhentëlmenëve, siç njihet ndryshe, është firmosur nga Napoleon Zerva dhe gjenerali i njohur gjerman Hubert Lanz. Të dyja palët jo vetëm nuk e sulmojnë njëra-tjetrën, por ndërmarrin gjatë Luftës së Dytë Botërore mjaft operacione të përbashkëta.

Hubert Lanz, bashkëpunëtori i afërt i Zervës dhe EDES-it, është një nga figurat më famëkeqe të Luftës së Dytë Botërore. Ai akuzohet për krime të shumta, mes të cilave ato që ndodhën në Qefaloni e Korfuz, ku, me urdhër të tij, u vranë disa mijëra ushtarë italianë, si hakmarrje ndaj kapitullimit të Italisë, në shtatorin e vitit 1943.

Historiani Marenglen Kasmi, në kërkimet e tij në arkivin e Freiburgut, në Gjermani, ka gjetur mjaft dokumente të reja që e dëshmojnë hapur dhe qartë bashkëpunimin mes Napoleon Zervës, Hubert Lanzit, por edhe krerëve të tjerë të ushtrisë gjermane.

Aq shumë zgjati bashkëpunimi, sa ka dokumente që e dëshmojnë diçka të tillë edhe në vitin 1944. Një i tillë është ai i 1 shkurtit 1944, kur Zerva i bën një ofertë të re Komandës Gjermane të Korparmatës së XXII Malore, për të ripërtërirë bashkëpunimin mes tyre.

Dokumenti dëshmon propozimin e tij për të mos pasur asnjë armiqësi mes palëve dhe bashkëpunim të drejtpërdrejtë në terren kundër trupave të ELLAS-it, të së majtës greke.

Ky propozim i Zervës iu paraqit për vendimmarrje, më 2 shkurt 1944, Komandës së Lartë të Ushtrisë Gjermane. Për të u vu në dijeni edhe vetë i dërguari i posaçëm i Hitlerit, ministri Hermann Neubacher.

Më 9 shkurt 1944, marrëveshja e kërkuar nga vetë Napoleon Zerva u miratua nga gjermanët. Dokumente të tilla janë të shumta dhe dëshmojnë marrëveshjet e shumta mes palëve, thuajse përgjatë të gjithë luftës.

Masa dërrmuese e figurave me të cilat Zerva lidhi marrëveshje, pas Luftës së Dytë Botërore, u gjykuan në gjyqin e famshëm të Nurembergut, për krime lufte, siç ishte rasti i Hubert Lanz. Gjatë procesit u vërtetua edhe ekzistenca e marrëveshjeve mes tij dhe Zervës.

Në një formë shumë dinake, Zerva luan me shumë porta. Në njërin krah bashkëpunon me gjermanët, në tjetrin lidh marrëveshje me britanikët.

Napoleon Zerva dhe njerëzit rreth tij, bashkëpunëtorë të dëshmuar e të dokumentuar të gjermanëve, ndërtuan një retorikë të rreme, e cila mbahet në këmbë edhe sot…

Është një mashtrim i madh, sipas të cilit, çamët bashkëpunuan masivisht me pushtuesit gjermanë. E thënë më thjesht, Zerva e të tjerë, që kanë firmosur pakte e dokumente me gjermanët, akuzojnë shqiptarët e Çamërisë për diçka të tillë.

Duket qesharake, por kjo u bë dhe mbetet retorika zyrtare.

Për ta bërë këtë histori më të besueshme, u planifikua edhe përçarja fetare e shqiptarëve. Propaganda e Zervës dhe EDES-it, ku ai është një nga drejtuesit kryesorë, shfrytëzon sulmet e ushtrisë gjermane ndaj fshatrave ortodokse shqiptare, për të bërë përgjegjës për to edhe shqiptarët myslimanë.

Prej gushtit 1943, nga e djathta greke, u ndërtua një histori e pavërtetë, se gjermanët e ndërmorën këtë aksion me bashkëpunëtorët e tyre, çamë myslimanë.

Në fakt, historia është shumë e ndryshme…

Në të njëjtën periudhë, që përfshin të gjithë gushtin e vitit 1943, janë pikërisht forcat e batalionit Çamëria ato që i bëjnë rezistencë ushtrisë gjermane. Madje është e njohur në historiografi Lufta e Konispolit, që u zhvillua pak kilometra nga Sajadha.

Pra, çamët jo vetëm nuk rezultojnë bashkëpunëtorë në djegien e këtij vendbanimi, por, përkundrazi, janë përpjekur të ndalojnë me luftë ushtrinë gjermane.

Askund nga historiografia greke, nuk përmendet Musa Demi dhe roli i tij në themelimin e Këshillit Nacionalçlirimtar, me qendër në Filat. Ai, së bashku me arsimtarin Prokop Shqevi, po nga Filati, themeluan edhe formacionet e para partizane në këto zona.

Figura të njohura si Tahir Demi, Taho e Teme Sejko, Hilmi Seiti, Ali Demi e mjaft të tjerë morën pas vetes të rinj të kësaj krahine, duke i dhënë lëvizjes antifashiste një mbështetje të rëndësishme mes komunitetit çam.

Dervish Dojaka, Petrit Demi, Mustafa Dauti, Jani Kondi e me radhë janë disa ndër pjesëtarët e njohur të çetës së Filatit, e cila u bë pjesë e Regjimentit të 15-të të ELLAS-it, Ushtrisë Popullore Çlirimtare Greke.

Po kështu, Emin Nuri Zane dhe Osman Zenel Taka janë dy pjesëtarë të njohur të lëvizjes, që u internuan në kampet naziste të Mauthausenit dhe Dachaut.

Më ten, Hajri Hasan Fetahi, Mezan Emin Jonuzi e mjaft të tjerë u internuan nga italianët e gjermanët. Por edhe familjet e tyre patën të njëjtin fat, si të gjitha familjet e tjera çame.

Kjo ndodh teksa gjermanët dhe qarqet e së djathtës kolaboracioniste greke shtyjnë në vazhdimësi për të ndezur përplasje mes myslimanëve e të krishterëve në Çamëri.

Është koha kur qeveritë greke, nga viti 1941 e më tej, janë ulur krejtësisht si bashkëpunëtore në prehrin e pushtuesve. Jo vetëm një kryeministër, por disa të tillë bashkëpunojnë hapur…

Siç bën, në fakt, edhe vetë Zervas, që ruan aleancën me gjermanët deri në mesin e vitit 1944.

Bashkëpunëtori që është në formë të dokumentuar, Zervas, akuzon të tjerët si bashkëpunëtorë… dhe me këtë tezë projekton sulmet ndaj Paramithisë më 27 qershor 1944, e më tej në Pargë, Filat, Gumenicë, Margëlliç e vendbanime të tëra me radhë.

Për këtë përdor ushtrinë, përdor politikën, po kështu kishën. Të trija i kthen në një armë, për të goditur popullatën e pambrojtur civile shqiptare.

Sipas të dhënave, janë rreth 28 mijë banorë të Çamërisë, të cilët, në verën e vitit 1944, nisën një rrugëtim të kobshëm në këmbë drejt Shqipërisë, prej të cilëve mbi 2700 burra, gra e fëmijë fare të vegjël humbën jetën nga uria.

Gjatë sulmeve ushtarake të drejtuara nga Napoleon Zerva e krerë të tjerë të EDES-it, dëshmohet se 600 banorë civilë u vranë në Paramithi, 1286 të tjerë në Filat, 626 në Margëlliç dhe Pargë, ndërsa 192 në Gumenicë.

Këto janë vetëm të dhënat e dokumentuara në qendrat e mëdha. Në fshatra të tjera, askush nuk mundi t’i dëshmonte masakrat e ndodhura.

Mbi 5400 banorë të kësaj krahine mbyllën sytë në pak muaj të vitit 1944. Dhe kjo është vetëm një pjesë e asaj që përjetoi Çamëria.

Napoleon Zervas vdiq në vitin 1957. Nuk dihet se kur dokumentet në dosjet e tij arkivore u zhdukën, por mjaft studiues europianë, që janë përpjekur të gjejnë të tilla të detajuara, kanë dështuar.

Është e qartë se historia e tij e bashkëpunimit u mbulua dhe kjo duhet të niste pikërisht nga arkivat…

Projekti grek kërkonte që përgjegjës të bëheshin çamët, ndërsa Zervas të shpallej hero. Harruan se dokumentat nuk ndodheshin vetëm në arkivat greke, por edhe në ato perendimore! Ato nuk i fshini dot!

Kjo është e vërteta e madhe, e vërteta që nuk mund të fshihet, duke deformuar historinë apo duke zhdukur dokumentet.

Ps : Unë vijoj të jem “Non Grata”, pikërisht se Ju nuk e doni të vërtetën! Shpallët “Rrezik për Sigurinë Kombëtare” një gazetar, sepse menduat se kështu gjithçka do shuhej. Në fakt Jo! Ka shumë e shumë dokumente dhe padyshi, e vërteta nuk shpallet “Non Grata”, ajo shkon shumë përtej një individi!

Shkruan Marin Mema: