Kanadaja po përgatitet edhe për një pushtim amerikan: “Pak e mundshme, por…”- Në rast të sulmit, Kanadaja do të kërkojë mbështetjen e Francës dhe të Britanisë

Kryeministri kanadez Mark Carney ka konfirmuar javën e kaluar se Kanadaja po përgatitet edhe për një skenar që deri vonë dukej i paimagjinueshëm – një pushtim të mundshëm amerikan.

Edhe pse Carney theksoi se rreziku është i ulët, në një deklaratë për The New York Times tha se e ka për detyrë të marrë në konsideratë të gjitha mundësitë, në një kohë kur marrëdhëniet mes SHBA-së dhe Kanadasë po ndryshojnë nën presidencën e Donald Trumpit.

“Është thjesht menaxhim i rrezikut”, tha Carney.

Tarifat globale të vendosura nga Trumpi, si dhe deklaratat e tij të përsëritura për përfshirjen e Kanadasë si shteti i 51-të i SHBA-së, kanë bërë që autoritetet kanadeze të simulojnë skenarë dhe strategji edhe për rastin e një sulmi amerikan, raportoi BBC.

Presidenti amerikan kishte deklaruar në vitin 2025 se është “shumë pak e mundshme” që SHBA-ja të përdorë ndonjëherë forcën kundër Kanadasë dhe se, në vend të kësaj, do të vazhdojë të ushtrojë presion ekonomik për të arritur objektivat politike.

Nga Shtëpia e Bardhë këtë javë i thanë BBC-së:

“Presidenti Trump ka bërë më shumë se kushdo tjetër për të mbrojtur popullin e madh kanadez.”

Edhe ekspertët ushtarakë të intervistuar nga BBC e konsiderojnë një pushtim amerikan jashtëzakonisht të vështirë për t’u realizuar. Ata theksojnë bashkëpunimin e gjerë ushtarak dhe mbrojtës mes dy vendeve.

Megjithatë, çështja duket se i shqetëson kanadezët. Një sondazh i agjencisë Leger, i zhvilluar në janar, tregoi se më shumë se 30 për qind e kanadezëve e konsiderojnë të mundshëm një pushtim amerikan.

Pse një pushtim amerikan është pak i mundshëm?

Një luftë mes Kanadasë dhe SHBA-së do të ishte jashtëzakonisht e ndërlikuar dhe pothuajse e paimagjinueshme, thotë gjenerallejtënant në pension Christopher Coates, i cili ka shërbyer 34 vjet në pozita të larta komanduese në Forcat Ajrore Mbretërore Kanadeze.

“Gjatë gjithë karrierës sime kam qenë i përfshirë në operacione ushtarake dhe asnjëherë nuk kemi marrë në konsideratë mundësinë e një sulmi ushtarak nga territori amerikan”, tha ai për BBC-në.
Coates, i cili ka shërbyer edhe në misione të NATO-s, thekson se Kanadaja dhe SHBA-ja bashkëpunojnë në shumë fusha të mbrojtjes.

Të dyja vendet janë anëtare të NATO-s, ndërsa bashkëpunojnë edhe në mbrojtjen e hapësirës ajrore dhe territorit të Amerikës së Veriut përmes NORAD-it. Gjithashtu, ato shkëmbejnë rregullisht informacione të inteligjencës.

Për këtë arsye, Coates beson se një konflikt i mundshëm nuk do të fillonte domosdoshmërisht me një sulm të drejtpërdrejtë ushtarak, por mund të niste me mjete më të fshehta, si sulmet kibernetike.

Marrëdhëniet historike nuk kanë qenë gjithmonë miqësore

Pas Luftës së Dytë Botërore, Kanadaja dhe SHBA-ja u shndërruan në aleatë të ngushtë. Gjatë gjysmës së dytë të shekullit XX, të dyja vendet u integruan fuqishëm ekonomikisht, ushtarakisht dhe kulturalisht.

Por marrëdhëniet mes tyre nuk kanë qenë gjithmonë të tilla.

Tim Foran, studiues në Muzeun Kanadez të Luftës, thotë se një pjesë e rëndësishme e identitetit kanadez është ndërtuar pikërisht mbi rezistencën ndaj ekspansionizmit amerikan në shekujt XVIII dhe XIX.

“Frika nga Shtetet e Bashkuara është e ngulitur në vetë themelet e projektit politik që krijoi Kanadanë”, tha Foran.

Kanadaja u formua nga një grup kolonish britanike në Amerikën e Veriut, të cilat mbetën besnike ndaj Kurorës britanike pas rebelimit të kolonive që më vonë u bënë Shtetet e Bashkuara.

Para krijimit të Kanadasë, SHBA-ja tentoi të pushtonte këto koloni. Në vitin 1775, forcat amerikane morën Montrealin dhe për pak sa nuk pushtuan Kebekun.

Gjatë Luftës së vitit 1812, amerikanët sulmuan disa herë territoret e atëhershme të Kanadasë së Epërme dhe të Poshtme, si dhe kolonitë bregdetare. Lufta përfundoi pa një fitues të qartë.

Gjatë këtij konflikti, forcat britanike, si kundërpërgjigje, dogjën edhe Shtëpinë e Bardhë në Uashington.
Kanadaja dikur planifikonte edhe luftë me SHBA-në
Foran thotë se kolonitë nga të cilat më vonë u formua Kanadaja mbështeteshin në atë kohë te Britania e Madhe dhe Marina Mbretërore, por edhe te popujt indigjenë, të cilët kishin komandantë të rëndësishëm në disa prej betejave.

Pas Luftës së Parë Botërore, Kanadaja e shqyrtoi përsëri mundësinë e një lufte me SHBA-në, si përgjigje ndaj rritjes së fuqisë dhe ndikimit amerikan.

U hartua një plan që përfshinte udhëtime të fshehta të oficerëve kanadezë në qytetet përgjatë kufirit amerikan.
Ata paraqiteshin si turistë, fotografonin ura dhe rrugë për të mbledhur informacione dhe bisedonin me banorët vendas për të kuptuar më mirë potencialin e kundërshtarit.

Edhe atëherë, lufta konsiderohej shumë e pamundur.

Por, siç thotë Andrew Burtch, historian në Muzeun Kanadez të Luftës, ushtria kanadeze donte të ishte e përgatitur.

“Është pjesë e punës së çdo ushtrie. Ushtritë hartojnë skenarë të ndryshëm të mundshëm”, tha ai.

Si mund të dukej një pushtim amerikan?

Edhe pse një pushtim amerikan i Kanadasë është jashtëzakonisht i pamundur, vetë fakti që Kanadaja po përgatitet për një skenar të tillë tregon se sa shumë ka ndryshuar rendi botëror, konsideron Matthew Schmidt, profesor i asociuar i sigurisë kombëtare në Universitetin e New Haven.

Schmidt thotë se udhëheqësit kanadezë duhet të rishikojnë edhe nivelin e bashkëpunimit me ushtrinë amerikane, pasi një bashkëpunim i tillë u jep amerikanëve informacione të vlefshme që, në një skenar ekstrem, mund të përdoren kundër Kanadasë.

Kjo padyshim i dëmton marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara dhe krijon një nivel të caktuar frike të arsyeshme”, tha ai.

Ndërsa amerikanët mund të mos i marrin seriozisht deklaratat e Trumpit për Kanadanë si shtetin e 51-të amerikan, kanadezët duket se po i marrin në konsideratë dhe po përgatiten edhe për mundësinë e mbrojtjes së vendit.

Si do të dukej një konflikt i tillë?

Faza e parë e luftës mund të ishte shumë e shkurtër.
Sipas një modeli të ushtrisë kanadeze, për të cilin raportoi në fillim të vitit gazeta The Globe and Mail, një sulm amerikan do të mund të mposhtte pozicionet strategjike kanadeze brenda rreth një jave.

Ushtria kanadeze do të ishte shumë shpejt në disavantazh numerik, gjë që do t’i detyronte forcat e saj të kalonin në luftë guerile, me synim ngadalësimin e forcave pushtuese.

Në këtë skenar, Kanadaja do të kërkonte mbështetje nga aleatë si Franca dhe Britania e Madhe.

Sipas raportimeve, ky është një nga modelet e para të hollësishme të mbrojtjes kundër një sulmi amerikan që Kanadaja ka hartuar në rreth njëqind vitet e fundit.

“Menaxhim i rrezikut”

Coates thotë se modelimi i një skenari të tillë është vetëm niveli fillestar i planifikimit.

Sipas tij, Kanadaja ka mbetur prapa disa prej aleatëve të saj të NATO-s në hartimin e planeve për reagim ndaj një pushtimi tokësor dhe tani po përpiqet ta kompensojë këtë vonesë në një periudhë të një gjeopolitike gjithnjë e më të paparashikueshme.

Kjo është bërë e dukshme edhe nga thirrjet e fundit të komandantëve të Forcave të Armatosura Kanadeze për një rritje të ndjeshme të kapaciteteve ushtarake.

Planet përfshijnë edhe mundësinë e mobilizimit të deri në 300 mijë qytetarëve-rezervistë, me trajnim bazë ushtarak.

Megjithatë, një pushtim i Kanadasë nuk do të ishte i thjeshtë as për SHBA-në.
Schmidt mendon se, edhe me epërsinë e madhe ushtarake amerikane, Uashingtoni do ta kishte shumë të vështirë të siguronte mbështetje politike dhe ushtarake për një luftë kundër Kanadasë.

“Besoj se një numër i madh oficerësh amerikanë do të jepnin dorëheqjen nëse do të merrnin urdhër për të sulmuar Kanadanë”, tha ai. “Ata do ta konsideronin një urdhër të tillë të paligjshëm dhe imoral.”

Schmidt thekson se ushtarët kanadezë dhe amerikanë stërviten rregullisht së bashku dhe kanë marrëdhënie të ngushta profesionale.

Megjithatë, në një skenar ekstrem ku marrëdhëniet do të përshkallëzoheshin deri në konflikt, ai mendon se SHBA-ja mund të përqendrohej në marrjen nën kontroll të burimeve të vlefshme kanadeze, si nafta dhe mineralet, si dhe në atë që ai e quan “neutralizim politik të udhëheqjes”.

“Do të ishte një operacion që mund t’i ngjante asaj që ndodhi në Venezuelë”, tha Schmidt.

Megjithëse pranon se SHBA-ja ka kapacitete ushtarake shumë më të mëdha, Schmidt përfundon se në një përballje të drejtpërdrejtë, “njeri për njeri”, ushtarët kanadezë mund të ofronin rezistencë të fortë.

Foto: Ilustrim me AI / EPA