Propozimi i Arian Galdinit për një bashkëpunim republikan për Shqipërinë pas ciklit Rama!

Republika Hapet:

Politika shqiptare e ka kërkuar shumë herë bashkimin te njeriu që duhet të prijë, te partia që duhet të dominojë, te fotografia ku duhet të duken kryetarët pranë njëri-tjetrit.

Dhe pothuajse çdo herë, përpara se të lindë marrëveshja, ka lindur pyetja që e ka helmuar atë, kujt do t’i përkasë?

Unë propozoj të fillojmë nga një vend tjetër.

Të mos pyesim së pari kush duhet ta zotërojë ndryshimin, por cilat parime duhet ta zotërojnë atë.

Këtu, për mua, lidhen 21 gushti, nisma “Rama ikën” dhe ajo që e quaj Republika e Hapur.

Edi Rama duhet të largohet politikisht përmes një ndryshimi demokratik.

Pas një cikli kaq të gjatë qeverisës, Shqipëria ka të drejtë ta kërkojë rotacionin/ndryshimin/transformimin pa qenë e detyruar të firmosë paraprakisht emrin e atij që do të vijë më pas.

Kundërshtimi i sotëm nuk mund të merret si paradhënie mbi votën e nesërme.

Sepse një kryeministër mund të largohet dhe zakoni që e prodhoi mund të mbetet.

Nëpunësi mund të vazhdojë të kërkojë parti për të mbrojtur vendin e punës.

Sipërmarrësi mund të ndërrojë vetëm numrin ku telefonon për të zgjidhur një hall që ligji duhet t’ia kishte zgjidhur pa njohur askënd.

Gazetari mund të ndryshojë objektin e frikës, jo lirinë e vet.

Qytetari mund të vazhdojë të jetojë me bindjen se zgjedhjet vendosin jo vetëm kush qeveris, por edhe kush do të jetë i sigurt për katër vitet e ardhshme.

Një rotacion/ndryshim/transformim i tillë do të ndryshonte emrat dhe do ta linte të paprekur vesin.

Për këtë arsye nuk e mbështes shpresën time te ideja se herën tjetër mjafton të vendosim “njerëzit e duhur”.

Njeriu nuk bëhet engjëll kur fiton zgjedhjet.

Pushteti ka një aftësi të vjetër për të ndryshuar fjalorin e ndërgjegjes.

Ajo që dje quhej padrejtësi, sot mund të quhet domosdoshmëri.

Përjashtimi bëhet mbrojtje e “tanëve”.

Shkelja e rregullit shpjegohet si përjashtim i përkohshëm.

Shumica elektorale fillon të ngatërrohet me një licencë morale që nuk e ka marrë kurrë.

Ky rrezik nuk i përket vetëm një partie.

I përket natyrës njerëzore.

Vlen për Ramën, për Berishën, për mua dhe për cilindo që nesër mund ta ndjejë karrigen më të natyrshme se detyrimin që ajo mbart.

Prandaj një Republikë e lirë nuk duhet të ndërtohet mbi shpresën se gjithmonë do të kemi njeriun e mirë në krye.

Institucionet duhet të jenë të tilla që edhe njeriut të mirë të mos i jepet më shumë fuqi sesa i duhet dhe që, kur vjen njeriu i keq, shteti të mos jetë i gatshëm t’i dorëzohet.

Këtu fillon për mua E Djathta Humane.

E djathta ime nuk nis te privilegji i më të fortit, por te dinjiteti i personit.

Te liria për të menduar, punuar, krijuar, zotëruar frytin e punës, ngritur një familje, themeluar një sipërmarrje dhe marrë përgjegjësi pa pritur që qeveria të jetojë në vend të njeriut.

Shoqëria ekziston përpara administratës.

Ne lindim në familje, marrim një gjuhë që nuk e kemi shpikur, rritemi mes njerëzish, lagjesh, shkollash, besimesh, profesionesh, qytetesh.

Shteti hyn në një botë marrëdhëniesh që e paraprijnë dhe detyra e tij nuk është t’i përpijë, por t’u sigurojë ligjin brenda të cilit mund të zhvillohen të lira.

Prona, në këtë kuptim, nuk është vetëm ekonomi.

Ajo i jep njeriut një hapësirë ku nuk jeton çdo mëngjes me lejen e të fuqishmit.

Familja është vendi ku liria mëson se ekziston edhe një tjetër për të cilin duhet të japësh llogari.

Sipërmarrja është e lirë vetëm kur konkurron me sipërmarrjen dhe jo me favorin.

Pushteti vendor ka kuptim sepse një vend nuk mund të qeveriset sikur çdo mendim i arsyeshëm duhet të lindë në Tiranë.

Por një e djathtë që kërkon të kufizojë vetëm kundërshtarin e vetë do të ishte thjesht një tjetër emër për interesin.

Besimi te prona duhet të na ndalojë, po fituam, të krijojmë pronarët tanë të privilegjuar.

Besimi te tregu duhet të na pengojë ta quajmë konkurrencë një sistem kontratash që njeh miqtë tanë.

Respekti për familjen duhet ta përmbajë edhe qeverinë tonë kur ajo tundohet të hyjë atje ku nuk i takon.

Dhe liria e fjalës duhet të mbetet liri pikërisht kur fjala na kundërshton neve.

Këtu lidhet me politikën edhe ajo që unë e quaj Prindërim.

Fëmijët tanë nuk votojnë për borxhin që do të paguajnë.

Nuk janë në sallë kur dëmtojmë një institucion, kur shesim një mundësi të pakthyeshme, kur e lëmë shkollën më të varfër, kur shpenzojmë besimin publik për një fitore të ditës.

Ata nuk mund të na vendosin vetë një ndalim.

Pikërisht për këtë arsye ne kemi detyrimin ta vendosim mbi veten.

Brenda lirisë sonë jeton edhe e drejta e atij që ende nuk mund të na kundërshtojë.

Këtë e di çdo prind kur sheh një shtëpi që e ka marrë nga brezi para tij.

Mund ta konsumojë të gjithën, mund ta lërë të rrënuar, mund ta shesë për të jetuar më lehtë sot.

Por mund edhe ta mbajë, ta riparojë, t’i shtojë diçka dhe t’ia dorëzojë fëmijës pa pretenduar se ka qenë pronari i fundit i saj.

Edhe Republika është një shtëpi e tillë.

Ne nuk jemi brezi i fundit i Shqipërisë.

Prandaj nuk kemi të drejtë ta konsumojmë shtetin, tokën, borxhin, kulturën, institucionet dhe besimin e përbashkët sikur historia mbaron me ne.

Politika që fiton të tashmen duke varfëruar kohën që nuk i përket është politikë pa prindërim.

Nga kjo përgjegjësi lind edhe Shqiptarizmi që besoj.

Shqiptarizmi nuk më duhet për të shpikur një armik.

Më duhet për të kujtuar se nuk kemi lindur në boshllëk.

Kemi marrë një gjuhë që të tjerë e ruajtën para nesh, një kujtesë që ka kaluar përçarje, humbje dhe mbijetesë, një emër që nuk e kemi zgjedhur dhe një vend që nuk është pronë e brezit politik që rastisi ta qeverisë.

Shqiptarizmi është përkatësia që na kujton se Shqipëria duhet të jetë më e madhe se interesat e atyre që e administrojnë përkohësisht.

Kombëtarizmi, për mua, është detyra politike që lind prej kësaj përkatësie.

Ai do të thotë që shteti shqiptar të ketë aftësinë ta dallojë interesin e vet në siguri, demografi, ekonomi, arsim, aftësi prodhuese, diasporë dhe në përgjegjësinë e pandashme ndaj Kosovës.

Aleancat janë të domosdoshme, miqtë janë të çmuar, bashkëpunimi është pjesë e fuqisë sonë, por askush jashtë nesh nuk ka për detyrë ta mendojë Shqipërinë në vendin tonë.

Kjo përgjegjësi nuk na jep lejen ta përdorim kombin për të heshtur kundërshtarin, për ta quajtur kritikën tradhti ose për të mbuluar dështimin me flamur.

Pikërisht sepse kombi është më i madh se çdo shumicë, asnjë shumicë nuk mund ta përdorë si pronën e vetë morale.

Dhe nuk shoh asnjë kundërshti ndërmjet kësaj bindjeje dhe Properëndimorizmit.

Shqipëria që dua është shqiptare dhe perëndimore pa pasur nevojë të zvogëlojë njërën për të provuar tjetrën.

Miqësia me Shtetet e Bashkuara, siguria në NATO, rruga europiane dhe mbështetja për Kosovën duhet të mbijetojnë përtej çdo kryeministri.

Ato nuk janë certifikatë personale e një qeverie dhe as dekor që përdoret për t’i shpjeguar qytetarit se rotacioni/ndryshimi/transformimi mund të jetë i rrezikshëm.

Një vend properëndimor nuk është ai ku aleatët kanë nevojë për një njeri të pazëvendësueshëm.

Është ai ku institucionet janë aq të qëndrueshme sa një ndryshim demokratik i qeverisë nuk lëkund drejtimin qytetërimor të shtetit.

Shqipërisë i duhet pikërisht kjo, ndryshim qeverie pa ndryshim qytetërimor.

Por çdo doktrinë e bukur bëhet e dyshimtë nëse nuk kalon provën e njeriut që humbet.

Demokracia nuk është vetëm e drejta e shumicës për të qeverisur.

Është edhe siguria e pakicës se humbja nuk e nxjerr jashtë atdheut të vetë.

Qytetari socialist duhet të dijë se fundi i qeverisë që ka mbështetur nuk është fillimi i poshtërimit të tij.

Nëpunësi që ka respektuar ligjin nuk mund të bëhet fajtor për bindjen e vetë.

Gazetari duhet të ketë të njëjtën të drejtë të na hetojë neve nesër si ne kërkojmë sot ndaj qeverisë.

Sipërmarrësi nuk duhet të mësojë një emër të ri për t’u futur në të njëjtën zyrë.

Fëmija i kundërshtarit nuk mund të trashëgojë armiqësinë politike të prindërve.

Një shtet ku njeriu ndihet i sigurtë vetëm kur fiton pala e tij nuk është ende një Republikë e sigurtë.

Për këtë arsye, më intereson po aq çfarë i garantojmë humbësit sa çfarë i premtojmë fituesit.

Këtu hyn edhe Partia Demokratike dhe Sali Berisha.

Ata përfaqësojnë një pjesë reale të historisë dhe të opozitës shqiptare.

Një nismë që do të fillonte duke shpallur paraprakisht se kush ka të drejtë të hyjë do të riprodhonte me një emër të ri zakonin që thotë se një njeri mban çelësin e derës.

Por pesha nuk është sovranitet.

Forca më e madhe ka përgjegjësi më të madhe; nuk ka të drejtë të lindur mbi gjithë opozitën.

E reja nuk bëhet e pagabueshme vetëm sepse nuk ka histori të gjatë.

Historia nuk është trashëgimi politike.

Pastërtia e vetëshpallur nuk është mandat.

I njëjti gjykim bie edhe mbi mua.

Fakti se e propozoj Republikën e Hapur më jep detyrimin ta mbroj këtë ide me emrin tim, nuk më jep të drejtë mbi njerëzit që mund ta përqafojnë.

Kur një ide bëhet çështje e qytetarëve, autorësia nuk mund të shndërrohet në licencë sundimi.

Kjo është arsyeja pse Republika e Hapur nuk e nis jetën e saj si marrëveshje për ndarjen e pushtetit.

Ajo është marrëveshje mbi kufijtë e tij.

Nuk kemi nevojë të vendosim sot çdo taksë, çdo reformë sektoriale apo hollësi të një qeverisjeje ende të pavotuar.

Për këto duhet të ketë garë dhe qytetari duhet të zgjedhë.

Na duhet një angazhim më i thellë se programi, zgjedhjet të jenë të lira, drejtësia të mos ndërrojë kah sipas fituesit, administrata të mos shërbejë si shpërblim elektoral, qytetari ta gjejë të drejtën në ligj dhe jo në numrin e telefonit që njeh, pushteti vendor të ketë jetë të vetën, kundërshtari të mbetet qytetar i barabartë, orientimi strategjik i Shqipërisë të mos personalizohet, dhe rregulli që kërkojmë sot kundër qeverisë të vlejë edhe kur një ditë na pengon ne.

Vetëm atëherë bashkëpunimi mes forcave të ndryshme ka kuptim, sepse nuk kërkon shkrirjen e dallimeve.

Kërkon besimin se dallimi nuk do të përdoret nesër për të konfiskuar shtetin.

Dokumenti duhet të vijë përpara fotografisë së drejtuesve.

Parimi përpara karriges.

Çdo marrëveshje që pretendon të ndikojë mbi jetën publike duhet të mund të shihet dhe gjykohet prej qytetarit përpara se t’i kërkojë atij pushtet.

Në këtë kuptim e shoh edhe 21 gushtin.

Nuk është dita kur duhet të shpallet një zot i ri i opozitës.

Nëse qytetarët i japin asaj date një peshë të madhe, prej saj lind përgjegjësi.

Nëse nuk ia japin, detyra jonë është ta pranojmë me kthjelltësi, sepse një lëvizje që pretendon t’i kërkojë Shqipërisë besim nuk mund të fillojë duke falsifikuar forcën e vetë.

21 gushti mund të vlejë shumë nëse vendos përpara nesh një pyetje që nuk mbaron më 22 gusht:

Çfarë jemi të gatshëm t’ia ndalojmë vetes përpara se t’ia kërkojmë pushtetin qytetarit?

Nëse besoj te prona, a do ta mbroj edhe pronën e atij që nuk më voton?

Nëse besoj te drejtësia, a do ta pranoj kur ajo të trokasë në derën e njeriut tim?

Nëse besoj te Prindërimi, çfarë do të refuzoj të konsumoj sepse u përket atyre që do të vijnë pas nesh?

Nëse besoj te Kombi, a do ta ruaj atë nga tundimi për ta kthyer në armë partie?

Nëse besoj te liria, a do ta mbroj edhe kur fjala e lirë më kundërshton, më plagos dhe kërkon largimin tim?

Këto janë pyetje më të rënda se premtimet tona.

Sepse karakteri i një force politike nuk provohet vetëm nga ajo që premton se do të bëjë kur të fitojë.

Provohet nga ajo që ka kurajën t’ia ndalojë vetes pikërisht atëherë kur ka fuqinë ta bëjë.

Nëse nuk jemi të gatshëm për këtë, mund të kemi një opozitë ndaj qeverisë, por ende nuk kemi një alternativë ndaj mënyrës së ushtrimit të pushtetit.

Nëse, përkundrazi, socialisti e di se nuk do të bëhet i huaj në vendin e vetë, demokrati e di se fitorja nuk ia jep shtetin si shpërblim, sipërmarrësi nuk ka nevojë për mik, gazetari nuk kërkon leje, fëmija nuk paguan faturën e ambicies sonë, Kombi nuk shërben si perde për paaftësinë, aleanca me Perëndimin nuk përdoret si certifikatë personale, dhe nismëtari vetë pranon se një ditë detyra e tij mbaron, atëherë nuk kemi ndryshuar vetëm emrin në krye të qeverisë.

Kemi ndryshuar marrëdhënien e Shqipërisë me pushtetin.

Atëherë fundi i një cikli nuk është ceremonia e trashëgimtarit.

Është hapja e garës, siguria e humbësit dhe rikthimi i qytetarit në vendin që i takon.

Dhe vetëm atëherë tri fjalitë e 21 gushtit mund të mbajnë më shumë se peshën e një thirrjeje:

Rama ikën. Republika hapet. Qytetari zgjedh.

Shkruan Arian Galdini në Facebook: