“NUK MERITOJNË TË JETOJNË” – Gjermania shpërthen kundër Ben-Gvir: Kërkohen sanksione pas deklaratave tronditëse!

Deklaratat e fundit të ministrit izraelit të Sigurisë Kombëtare, Itamar Ben-Gvir, kanë shkaktuar një valë të fortë reagimesh në Gjermani, duke bashkuar në dënimin e tyre përfaqësues të qeverisë federale, politikanë të mazhorancës dhe opozitës, si dhe drejtues të komunitetit hebraik. Në qendër të polemikës janë deklaratat e politikanit të ekstremit të djathtë për Gazën, ku ai kërkoi kryerjen sistematike të vrasjeve të shënjestruara dhe foli për eliminimin e “30 apo 40” personave çdo natë. Ben-Gvir nuk e kufizoi argumentin e tij vetëm te personat që paraqesin një kërcënim të menjëhershëm, por deklaroi se në Gaza ka njerëz që, sipas tij, “nuk meritojnë të jetojnë”. (AP News⁠)

Deklaratat u bënë gjatë një podcasti me ish-pengun Rom Braslavski dhe morën menjëherë jehonë ndërkombëtare. Sipas raportimeve, Ben-Gvir kërkoi që në Gaza të kryheshin vrasje të shënjestruara çdo natë, duke folur për dhjetëra persona njëherësh. Kjo është veçanërisht serioze sepse nuk bëhet fjalë për deklaratën e një aktivisti periferik, por të një ministri në detyrë, pjesë e koalicionit qeverisës të kryeministrit Benjamin Netanyahu. (AP News⁠)

Reagimi nga Berlini ka qenë jashtëzakonisht i ashpër. Kancelari Friedrich Merz i dënoi deklaratat, ndërsa një zëdhënës i qeverisë gjermane i cilësoi thirrjet e Ben-Gvir si çnjerëzore dhe në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare, duke theksuar se ato janë të papranueshme. Ky pozicion është domethënës pikërisht për shkak të marrëdhënies së veçantë historike dhe politike që Gjermania ka me Izraelin. (euractiv.com⁠)

Në Berlin po bëhet gjithnjë e më e qartë një ndarje thelbësore: solidariteti me shtetin e Izraelit dhe mbrojtja e sigurisë së tij nuk nënkuptojnë mbështetje të pakushtëzuar për çdo deklaratë apo veprim të një anëtari të qeverisë izraelite. Pikërisht këtë dallim e artikuloi fuqishëm zëvendëskancelari dhe ministri gjerman i Financave, Lars Klingbeil. Ai deklaroi se qëndrimet e Ben-Gvir janë “menschenverachtend” – përçmuese ndaj qenies njerëzore – dhe se në nivel europian duhet të shqyrtohen seriozisht sanksione ndaj tij. (Tageblatt.de⁠)

Klingbeil e formuloi pozicionin gjerman në mënyrë të prerë: ai qëndron në solidaritet me shtetin e Izraelit, por jo me ministra që shprehin qëndrime të tilla. Sipas zëvendëskancelarit, Ben-Gvir e ka kaluar një kufi dhe qeveria gjermane duhet t’i kundërvihet qartë. Kjo e zhvendos debatin nga dënimi moral drejt çështjes së masave konkrete politike dhe diplomatike. (Tageblatt.de⁠)

Presioni për masa konkrete nuk vjen vetëm nga SPD. Franziska Brantner, bashkëkryetare e të Gjelbërve, ka kërkuar që Gjermania t’i vendosë Ben-Gvir ndalim hyrjeje, duke argumentuar se deklaratat e tij janë thellësisht shqetësuese dhe çnjerëzore. Ajo kujtoi se kjo nuk është hera e parë që ministri izraelit kritikohet për retorikë të dhunshme kundër palestinezëve dhe kërkoi që Gjermania të bashkohet me vendet që kanë marrë masa kundër tij. (hochheimer-zeitung.de⁠)

Edhe brenda kampit konservator gjerman janë ngritur zëra për sanksione. Jürgen Hardt, zëdhënës për politikën e jashtme i grupit parlamentar CDU/CSU, ka kërkuar masa në nivel të Bashkimit Europian, duke argumentuar se deklarata të tilla duhet të dënohen në emër të vlefshmërisë universale të dinjitetit dhe të drejtave të njeriut. (aa.com.tr⁠)

Kjo është pikërisht pika ku çështja merr një dimension shumë më të gjerë se debati mbi një deklaratë skandaloze. Në një shtet demokratik, gjuha e një ministri ka peshë institucionale. Kur një anëtar qeverie flet për kategori njerëzish që “nuk meritojnë të jetojnë”, debati nuk mund të reduktohet thjesht në polemikë politike. Dinjiteti njerëzor, mbrojtja e civilëve dhe kufizimet që vendos e drejta ndërkombëtare humanitare nuk varen nga kombësia, feja apo përkatësia politike e viktimës.

Po aq i rëndësishëm është fakti se dënimi më i fortë nuk ka ardhur vetëm nga politika gjermane. Presidenti i Këshillit Qendror të Hebrenjve në Gjermani, Josef Schuster, është distancuar publikisht dhe pa ekuivok nga Ben-Gvir. Schuster i cilësoi fjalët e ministrit si thellësisht të turpshme dhe të papërgjegjshme dhe tha se ato tregojnë rrezikun që buron nga forcat e ekstremit të djathtë. Ai theksoi gjithashtu se deklarata të tilla janë në kundërshtim të drejtpërdrejtë me vlerat hebraike dhe dëmtojnë imazhin e Izraelit. (boersennews.de⁠)

Ky reagim ka një peshë të veçantë morale dhe politike. Ai e rrëzon përpjekjen për ta paraqitur çdo kritikë ndaj Ben-Gvir si një pozicion kundër Izraelit apo kundër hebrenjve. Përkundrazi, një prej institucioneve më të rëndësishme përfaqësuese të jetës hebraike në Gjermani po argumenton se pikërisht retorika e Ben-Gvir dëmton Izraelin dhe bie ndesh me vlerat hebraike. (boersennews.de⁠)

Ben-Gvir nuk është një figurë e panjohur në këto debate. Ai përfaqëson krahun më të ashpër të së djathtës nacionaliste izraelite dhe prej vitesh është objekt kritikash për qëndrimet e tij ndaj palestinezëve. Associated Press vëren se ai ka promovuar dëbimin e palestinezëve dhe rivendosjen e kolonive izraelite në të gjithë Gazën, ndërsa ndikimi i tij institucional shtrihet mbi policinë dhe sistemin e burgjeve, megjithëse ai nuk komandon ushtrinë izraelite. (AP News⁠)

Pikërisht këtu qëndron një element që nuk duhet humbur: Ben-Gvir nuk ka autoritet operacional mbi ushtrinë për të urdhëruar bombardime apo operacione ushtarake në Gaza. Megjithatë, deklaratat e tij kanë peshë politike për shkak të postit që mban dhe rolit të partisë së tij në koalicionin qeverisës. Prandaj retorika e tij nuk mund të trajtohet sikur të ishte thjesht një koment personal në rrjetet sociale. (AP News⁠)

Rasti gjithashtu po e vendos Gjermaninë përballë një prove të rëndësishme të politikës së saj ndaj Lindjes së Mesme. Për Berlinin, siguria e Izraelit ka një rëndësi të jashtëzakonshme historike. Por pikërisht për këtë arsye, dallimi ndërmjet mbështetjes së ekzistencës dhe sigurisë së Izraelit dhe kritikës ndaj ekstremizmit politik brenda qeverisë izraelite bëhet vendimtar. Fjalët e Klingbeil – solidaritet me Izraelin, por jo solidaritet me ministra të tillë – sintetizojnë këtë vijë politike. (Tageblatt.de⁠)

Në të njëjtën kohë, reagimi gjerman dërgon një mesazh tjetër: standardet e të drejtave të njeriut nuk mund të aplikohen në mënyrë selektive. Nëse Berlini dënon dehumanizimin, nxitjen e dhunës dhe vrasjen e civilëve kur ato vijnë nga regjime autoritare apo organizata terroriste, të njëjtat parime duhet të vlejnë edhe kur deklarata të papranueshme vijnë nga një ministër i një vendi aleat.

Kjo nuk zbeh në asnjë mënyrë krimet e Hamasit të 7 tetorit 2023, kur rreth 1.200 njerëz u vranë në Izrael dhe 251 persona u morën peng. Përkundrazi, pikërisht tmerri i atyre krimeve tregon pse dehumanizimi i njerëzve dhe justifikimi i dhunës kolektive janë kaq të rrezikshme, pavarësisht se nga cila palë vijnë. (AP News⁠)

Dhe këtu qëndron thelbi i debatit që po zhvillohet sot në Gjermani: lufta kundër terrorizmit nuk mund të shndërrohet në mohim të njerëzores tek një popullsi e tërë. Ekziston një dallim themelor juridik dhe moral ndërmjet luftimit të një organizate të armatosur dhe përdorimit të një retorike që mohon të drejtën për të jetuar të njerëzve në bazë të një kategorizimi të përgjithshëm.

Për këtë arsye, çështja e sanksioneve personale ndaj Ben-Gvir po merr gjithnjë e më shumë peshë. Debati nuk është më vetëm nëse fjalët e tij duhen dënuar – për këtë duket se ekziston një konsensus i gjerë në spektrin politik gjerman – por nëse dënimi duhet të pasohet nga masa konkrete, si kufizime hyrjeje apo sanksione të koordinuara në nivel europian. Klingbeil kërkon shqyrtim serioz të sanksioneve, të Gjelbrit kërkojnë ndalim hyrjeje, ndërsa zëra nga CDU/CSU kërkojnë gjithashtu veprim në nivel të BE-së. (Tageblatt.de⁠)

Në fund, polemika e shkaktuar nga Itamar Ben-Gvir ka kaluar tashmë kufijtë e politikës së brendshme izraelite. Ajo është kthyer në një debat europian mbi kufirin midis retorikës politike dhe nxitjes së dhunës, mbi përgjegjësinë e ministrave në kohë lufte dhe mbi detyrimin e demokracive për të mbrojtur parimin më elementar të rendit ndërkombëtar: asnjë popull dhe asnjë kategori njerëzish nuk mund të zhvishet nga dinjiteti njerëzor.

Pikërisht për këtë arsye reagimi që vjen nga Gjermania është kaq i fortë. Berlini po përpiqet të mbajë njëkohësisht dy qëndrime që nuk janë domosdoshmërisht kontradiktore: mbështetjen për sigurinë dhe ekzistencën e Izraelit dhe refuzimin kategorik të ekstremizmit, dehumanizimit dhe thirrjeve për vrasje të njerëzve që nuk paraqesin kërcënim të menjëhershëm.

Dhe kur vetë drejtuesi i Këshillit Qendror të Hebrenjve në Gjermani deklaron se sjellja e një ministri izraelit është “thellësisht e turpshme dhe e papërgjegjshme”, ndërsa zëvendëskancelari gjerman kërkon shqyrtimin e sanksioneve, debati nuk mund të konsiderohet më një incident periferik. Ai është kthyer në një çështje serioze diplomatike dhe morale për marrëdhëniet mes Gjermanisë, Europës dhe qeverisë izraelite. (boersennews.de⁠)

Në një konflikt ku dhjetëra mijëra jetë janë humbur dhe ku plagët e 7 tetorit dhe katastrofa humanitare në Gaza vazhdojnë të rëndojnë mbi të dy shoqëritë, detyra e politikës duhet të jetë ulja e temperaturës së urrejtjes, jo ushqimi i saj. Një ministër ka përgjegjësi shumë më të madhe se një qytetar i zakonshëm për fjalët që përdor. Sepse kur dehumanizimi hyn në gjuhën institucionale, rreziku nuk qëndron më vetëm te fjala – por te mundësia që ajo të përdoret për të normalizuar veprime që një shoqëri demokratike dhe e drejta ndërkombëtare nuk duhet t’i pranojnë kurrë.

Prandaj reagimi nga Berlini është një sinjal politik që shkon përtej figurës së Itamar Ben-Gvir: mbështetja për Izraelin nuk mund dhe nuk duhet të nënkuptojë heshtje përballë ekstremizmit. Lufta kundër terrorizmit nuk mund të jetë licencë për dehumanizim. Dhe dinjiteti njerëzor nuk mund të ketë kombësi.