TËRMET POLITIK NË GJERMANI: CDU JASHTË PARLAMENTIT NË MV, AfD E PARA – DIE LINKE FITON BERLININ:

Gjermania u zgjua këtë të hënë përballë një harte politike dukshëm të ndryshuar. Zgjedhjet e 20 shtatorit 2026 në Mecklenburg-Vorpommern dhe Berlin kanë prodhuar rezultate historike: CDU-ja e kancelarit Friedrich Merz pësoi goditje të rënda në të dyja landet, ndërsa AfD në Mecklenburg-Vorpommern dhe Die Linke në Berlin dolën si forcat më të votuara.

Rezultatet janë ende paraprake dhe duhet të certifikohen përfundimisht, por përmasat politike të votës tashmë janë të qarta. (tagesschau.de⁠)

MECKLENBURG-VORPOMMERN: CDU NËN 5% – NJË PRECEDENT HISTORIK

Goditja më e madhe për CDU-në erdhi në Mecklenburg-Vorpommern. Sipas rezultatit paraprak, CDU mori vetëm 4,9% dhe mbeti nën pragun 5%. Kjo është hera e parë që CDU nuk arrin të hyjë në parlamentin e një landi gjerman. Në zgjedhjet e vitit 2021 ajo kishte marrë 13,3%, çka tregon përmasën e rënies. (tagesschau.de⁠)

Rezultati paraprak në MV është:

AfD – 38,2%
SPD – 35,5%
Die Linke – 6,5%
Të Gjelbrit – 5,7%
CDU – 4,9%
BSW – 4,8%
FDP – 1,0%

AfD ka bërë kërcimin më të madh. Nga 16,7% në vitin 2021, ajo ka arritur në 38,2%, pra më shumë se dyfishim të mbështetjes dhe vendin e parë në land. SPD e kryeministres Manuela Schwesig, megjithëse ra nga 39,6% në 35,5%, mbeti shumë pranë AfD-së. (tagesschau.de⁠)

Edhe pjesëmarrja është domethënëse: ajo u rrit në rreth 78%, nga 70,8% në zgjedhjet e vitit 2021. Pra rezultati nuk mund të shpjegohet thjesht me apatinë apo mungesën masive të votuesve; përkundrazi, mobilizimi ishte i lartë. (ZDFheute⁠)

Por fitorja elektorale e AfD-së nuk do të thotë automatikisht marrje të qeverisë.

Në sistemin parlamentar gjerman, qeveria varet nga shumica parlamentare dhe koalicionet. SPD, Die Linke dhe Të Gjelbrit së bashku kanë një shumicë të mundshme. Kështu, Manuela Schwesig mund të vazhdojë të drejtojë landin edhe pse SPD doli e dyta në vota. Koalicioni aktual SPD–Die Linke nuk ka më shumicën dhe do të kërkohej përfshirja e të Gjelbërve. (tagesschau.de⁠)

Kjo krijon një paradoks politik interesant: AfD fiton zgjedhjet, por mund të mbetet në opozitë; SPD humbet vendin e parë, por mund të vazhdojë të qeverisë.

BERLIN: DIE LINKE E PARA, CDU HUMB PUSHTETIN

Goditja e dytë për CDU-në erdhi në kryeqytetin gjerman.

Sipas rezultatit paraprak, Die Linke ka fituar zgjedhjet e Berlinit me 25,7%, duke u bërë për herë të parë forca më e madhe në zgjedhjet për parlamentin e Berlinit.

CDU, që drejtonte qeverinë e qytetit me Kai Wegner, ra në 18,8%. Krahasuar me zgjedhjet e vitit 2023, humbja është rreth 9,5 pikë përqindjeje. (rbb24.de⁠)

Rezultati paraprak:

Die Linke – 25,7%
CDU – 18,8%
AfD – 16,3%
Të Gjelbrit – 14,3%
SPD – 12,1%
BSW – 4,7%
FDP – 2,5%

Këtu kemi një tjetër transformim të madh. Die Linke ka më shumë se dyfishuar rezultatin e saj krahasuar me vitin 2023, duke fituar 13,4 pikë përqindjeje. AfD gjithashtu është rritur ndjeshëm, me 7,2 pikë, ndërsa humbësit kryesorë janë CDU, SPD dhe Të Gjelbrit. (rbb24.de⁠)

Veçanërisht dramatik është rezultati i SPD-së: 12,1%, rezultati më i dobët i saj në historinë e zgjedhjeve për parlamentin e Berlinit. Vetë kandidati kryesor socialdemokrat Steffen Krach e cilësoi rezultatin “katastrofal”. (rbb24.de⁠)

Edhe pjesëmarrja në Berlin ishte e lartë, rreth 74,2%. (rbb24.de⁠)

ELIF ERALP DHE MUNDËSIA E NJË FAQEJE TË RE NË HISTORINË E BERLINIT

Në qendër të zhvillimeve tani është Elif Eralp, kandidatja kryesore e Die Linke.

Ajo ka deklaruar se synon postin e Kryebashkiakes Qeverisëse të Berlinit – posti që në praktikë është ekuivalenti i kryeministrit të këtij landi-qytet.

Nëse arrin të sigurojë shumicën parlamentare dhe zgjidhet, Eralp, e cila ka rrënjë turke, do të ishte gruaja e parë me histori migrimi që drejton qeverinë e Berlinit. Por kjo nuk është ende e vendosur: rezultati zgjedhor nuk e emëron automatikisht kryetarin e qeverisë; ai ose ajo duhet të zgjidhet nga parlamenti pas negociatave për koalicionin. (t-online⁠)

Një variant matematikisht i mundshëm është Die Linke–Të Gjelbrit–SPD. Por ekziston gjithashtu mundësia matematikore e një koalicioni CDU–Të Gjelbrit–SPD. Pra beteja për Rotes Rathaus sapo ka filluar. (rbb24.de⁠)

Negociatat mund të jenë të vështira. Mes çështjeve që pritet të ndajnë partitë janë politika e banesave, propozimet për shoqërizimin e kompanive të mëdha të pasurive të paluajtshme dhe debatet brenda e rreth Die Linke për antisemitizmin. Reuters raporton se drejtues të të Gjelbërve kanë kërkuar që akuzat për antisemitizëm brenda së Majtës të trajtohen përpara një bashkëpunimi qeverisës. (Reuters⁠)

JO VETËM FITORE E AfD-SË DHE DIE LINKE – POR KRIZË E PARTIVE TRADICIONALE

Nëse dy zgjedhjet lexohen së bashku, del një zhvillim më i gjerë.

Në Mecklenburg-Vorpommern, AfD arrin 38,2% dhe CDU bie nën prag.

Në Berlin, Die Linke arrin 25,7%, AfD ngjitet në 16,3%, ndërsa CDU bie ndjeshëm.

Pra votuesit në dy lande shumë të ndryshme kanë prodhuar rezultate të ndryshme ideologjikisht, por me një element të përbashkët: dobësimin e partive tradicionale që kanë dominuar për dekada politikën gjermane.

Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se Gjermania si e tërë po lëviz në një drejtim të vetëm politik. Përkundrazi, rezultatet tregojnë një elektorat më të fragmentuar dhe dy dinamika të ndryshme rajonale: rritje shumë të madhe të AfD-së në verilindje dhe një fitore të fuqishme të Die Linke në kryeqytet.

Edhe të dhënat paszgjedhore të Berlinit ndihmojnë për të kuptuar këtë dinamikë. Sipas Infratest Dimap, siguria sociale ishte tema më e rëndësishme për 22% të votuesve, ndërsa strehimi dhe banesat ndikuan vendimin e 18%. (rbb24.de⁠)

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për të kuptuar suksesin e Die Linke në Berlin, ku çështja e qirave, banesave dhe kostos së jetesës ka qenë në qendër të fushatës.

FRIEDRICH MERZ PËRBALLË GODITJES MË TË MADHE

Për kancelarin Friedrich Merz, problemi nuk kufizohet te një rezultat i dobët lokal.

CDU është partia e kancelarit. Prandaj dy rezultatet do të interpretohen edhe në kontekstin e politikës federale dhe të drejtimit të qeverisë në Berlin.

Vetë Merz nuk u përpoq ta zbukuronte rezultatin në Mecklenburg-Vorpommern. Ai e quajti atë një “Desaster” për CDU-në dhe pranoi se partia nuk kishte marrë “erë në shpinë” nga politika federale. Megjithatë, ai deklaroi se dëshiron të vazhdojë detyrën dhe të çojë përpara reformat e qeverisë. (tagesschau.de⁠)

Kështu, të paktën deri tani, Merz nuk ka dhënë sinjal se do të largohet.

Por debati brenda CDU-së tashmë ka filluar.

Krahu social i CDU-së ka kërkuar korrigjime në kursin e reformave të qeverisë, veçanërisht për pensionet, shëndetësinë dhe kujdesin social. Përfaqësues të tij argumentojnë se reformat duhet të jenë më të balancuara nga pikëpamja sociale dhe kanë ngritur shqetësimin për rezultatin e fortë të AfD-së mes votuesve me të ardhura më të ulëta. (tagesschau.de⁠)

Merz kishte marrë vetëm pak ditë përpara zgjedhjeve mbështetjen publike të tetë kryeministrave të landeve të drejtuara nga CDU, të cilët dolën kundër debatit për ndryshime personeli. (tagesschau.de⁠)

Por pas rezultateve të 20 shtatorit, presioni për të diskutuar strategjinë e CDU-së është dukshëm më i madh.

NJË PARALAJMËRIM PËR QENDRËN POLITIKE GJERMANE

Këto zgjedhje nuk mund të lexohen thjesht si “AfD fitoi në MV” dhe “Die Linke fitoi në Berlin”.

Mesazhi politik është më kompleks.

Në Mecklenburg-Vorpommern, CDU ka humbur për herë të parë në historinë e saj përfaqësimin në një parlament landi. (tagesschau.de⁠)

Në Berlin, CDU humbi rreth 9,5 pikë, ndërsa SPD regjistroi rezultatin më të dobët të historisë së saj në zgjedhjet e parlamentit të kryeqytetit. Në të njëjtën kohë, Die Linke regjistroi rezultatin e saj më të mirë në Berlin dhe u bë për herë të parë partia më e votuar. (rbb24.de⁠)

Në MV, AfD jo vetëm fitoi, por u ngrit nga 16,7% në 38,2%. (tagesschau.de⁠)

Këto shifra tregojnë një ristrukturim të fortë të votës në këto dy lande.

Pyetja që hapet pas 20 shtatorit nuk është vetëm se kush do të qeverisë Schwerinin dhe Berlinin.

Pyetja më e madhe është se çfarë do të bëjnë CDU, SPD dhe Të Gjelbrit përballë një elektorati që po shpërndahet gjithnjë e më shumë drejt alternativave jashtë boshtit tradicional të qendrës politike.

Dhe për CDU-në pyetja është veçanërisht urgjente: a ishte 20 shtatori një goditje e kufizuar në dy lande, apo sinjal për një problem më të gjerë të strategjisë së partisë dhe qeverisë federale?

Përgjigjen nuk e japin vetëm rezultatet e një nate zgjedhore. Ajo do të varet nga analizat e votës, zhvillimet në sondazhet kombëtare, reagimi i drejtimit të CDU-së dhe mënyra se si qeveria federale do t’u përgjigjet çështjeve ekonomike e sociale që po ndikojnë votuesit.

Një gjë, megjithatë, është fakt pas votimit të 20 shtatorit 2026: Mecklenburg-Vorpommern dhe Berlini kanë ndryshuar ndjeshëm ekuilibrat e tyre politikë, ndërsa CDU përballet me dy prej rezultateve më të vështira të këtij cikli zgjedhor.