RËNDËSIA E 26 SHTATORIT: DHE SHKËRNOQJA E NJË SISTEMI TË KALBUR:

September 22, 2026 13

Ka momente kur një vend nuk tronditet nga ajo që ndodh në rrugë, por nga ajo që zbulohet brenda zyrave të shtetit. Ka momente kur qytetari nuk ka më frikë vetëm nga krimi, por fillon të ketë frikë nga ideja se krimi mund të ketë gjetur derën e institucioneve, të ketë hyrë në korridoret e tyre dhe të ketë arritur deri aty ku ruhen informacionet, sekretet dhe siguria e Republikës.

Dhe atëherë pyetja nuk është më: sa i fuqishëm është krimi?

Pyetja bëhet shumë më e frikshme:

Sa i pambrojtur është shteti?

Kur një polic i zakonshëm kapet duke ndihmuar një kriminel, qytetari ndihet i tradhtuar. Sepse polici është njeriu të cilit shoqëria i ka dhënë uniformën, armën dhe autoritetin për ta mbrojtur.

Kur në dyshime të rënda përfshihet një deputet, alarmi ngjitet një kat më lart. Sepse aty nuk kemi më vetëm uniformën. Kemi politikën. Kemi njeriun që voton ligje, që përfaqëson qytetarët dhe që duhet të kontrollojë qeverinë.

Por kur dyshimet arrijnë te drejtuesi i Shërbimit Informativ të Shtetit, atëherë nuk po flasim më për një çarje të vogël në mur.

Po flasim për themelet.

Sepse SHISH nuk është një zyrë e zakonshme.

Aty ruhen informacionet që lidhen me sigurinë e vendit. Aty duhet të identifikohen rreziqet përpara se ato të godasin. Aty shteti duhet të ketë njerëzit më të besueshëm, më profesionalë dhe më të kontrolluar.

Dhe kur pikërisht maja e një institucioni të tillë përfundon nën dyshime kaq serioze, qytetari ka të drejtë të mos kënaqet më me komunikata.

Ka të drejtë të kërkojë përgjigje.

Kush i emëroi?

Kush i kontrolloi?

Kush garantoi për ta?

Kush kishte përgjegjësinë politike?

Dhe mbi të gjitha:

KUSH E RUAN SHTETIN, KUR DYSHIMI ARRIN TE VETË ROJET E SHTETIT?

Këtu nuk mjafton më refreni i vjetër: “Le të bëjë drejtësia punën e saj.”

Patjetër që drejtësia duhet ta bëjë punën e saj.

Por mos e përdorni drejtësinë si perde për të fshehur përgjegjësinë politike.

Drejtësia merret me dosjen.

Qeveria duhet të japë llogari për shtetin.

Sepse njerëzit në majën e institucioneve nuk kanë mbërritur aty me autobus.

Dikush i ka përzgjedhur.

Dikush i ka propozuar.

Dikush i ka mbështetur.

Dikush u ka dhënë pushtet.

Dikush u ka besuar sekretet e Republikës.

Prandaj politika nuk mund të jetë babai i suksesit dhe jetimja e dështimit.

Nuk mund të thuash “unë” kur inauguron një rrugë dhe “institucionet janë të pavarura” kur shpërthen një skandal.

Nuk mund të marrësh çdo meritë kur shteti duket bukur në televizor dhe të mos marrësh asnjë përgjegjësi kur shteti del lakuriq përpara qytetarit.

Ky është mashtrimi më i madh i pushtetit të pakufizuar:

pushtetin e do të gjithin, përgjegjësinë nuk e do fare.

Dhe këtu përgjegjësia politike shkon deri në majën e piramidës së pushtetit.

Te Kryeministri.

Jo sepse Kryeministri është automatikisht përgjegjës penalisht për çdo njeri poshtë tij. Këtë e përcakton drejtësia.

Por sepse një njeri që ka qeverisur kaq gjatë nuk mund të sillet si turist në shtetin që drejton.

Nuk mund të thuash pas kaq shumë vitesh pushtet se çdo gjë e mirë është reforma jote dhe çdo gjë e keqe është përgjegjësi individuale e dikujt tjetër.

Në një moment duhet të ekzistojë një kufi.

Në një moment duhet të ekzistojë një fjalë që politika shqiptare e ka urryer gjithmonë:

PËRGJEGJËSI.

Sepse shteti nuk kapet brenda një nate.

Ai gërryhet ngadalë.

Fillimisht politizohet administrata.

Pastaj militantizohen institucionet.

Pastaj besnikëria bëhet më e vlefshme se profesionalizmi.

Pastaj njerëzit mësojnë se për të bërë karrierë nuk duhet domosdoshmërisht të jesh më i afti; duhet të jesh më i dobishmi për pushtetin.

Pastaj drejtori fillon t’i detyrohet atij që e vendosi dhe jo institucionit që drejton.

Dhe dalëngadalë shteti humbet neutralitetin.

Pastaj humbet autoritetin.

Dhe në fund humbet besimin e qytetarit.

Ky është momenti më i rrezikshëm.

Sepse kur qytetari nuk dallon më qartë kufirin mes politikës, biznesit, interesit privat dhe institucioneve që duhet t’i kontrollojnë ato, kemi një problem shumë më të madh se një dosje penale.

Kemi krizë të Republikës.

Dhe Shqipëria nuk mund të vazhdojë pafundësisht duke jetuar nga skandali në skandal, nga dosja në dosje, nga arrestimi në arrestim, duke pritur çdo mëngjes se cili emër do të dalë sot.

Një popull nuk mund ta kalojë jetën duke numëruar të arrestuarit e shtetit të vet.

Duhet të vijë një ditë kur të pyesë:

PSE PRODHOJMË KAQ SHUMË SKANDALE?

Sepse nëse pas çdo skandali arrestojmë një njeri, por nuk ndryshojmë mekanizmin që e prodhoi atë, nuk kemi shëruar sëmundjen.

Kemi ulur temperaturën.

Dhe pikërisht këtu duhet të marrë kuptim 26 Shtatori.

Jo si një tjetër tubim shqiptarësh që takohen, bëjnë fotografi, valëvisin flamurin, mbajnë disa fjalime dhe të nesërmen kthehen në shtëpi.

Nëse është vetëm kaq, më mirë të mos gënjejmë veten.

Shqipëria nuk ka nevojë për një fotografi tjetër.

Ka nevojë për një tronditje politike dhe morale.

Ka nevojë që një brez njerëzish të thotë:

MJAFT ME KËTË MËNYRË TË NDËRTIMIT TË SHTETIT.

Dhe kjo nuk është vetëm betejë kundër Edi Ramës.

Nëse e reduktojmë gjithçka te Rama, kemi kuptuar shumë pak.

Rama një ditë do të largohet.

Siç janë larguar të tjerët.

Siç do të largohet kushdo që vjen pas tij.

Pyetja është:

A DO TË LARGOHET EDHE RAMIZMI I PUSHTETIT?

Mentaliteti se kryetari është mbi strukturën.

Se partia është mbi institucionin.

Se besnikëria është mbi meritën.

Se pushteti është plaçka e fituesit.

Se administrata është ushtria e partisë.

Se shteti është prona e përkohshme e atij që fitoi zgjedhjet.

Kjo është sëmundja që duhet të godasë 26 Shtatori.

Përndryshe do të bëjmë gabimin që Shqipëria ka bërë vazhdimisht:

do të rrëzojmë mbretin dhe do të ruajmë fronin.

Pastaj do të ulemi vetë në të.

Dhe pas disa vitesh dikush tjetër do të ngrihet kundër nesh.

Jo.

Nëse Diaspora kërkon të sjellë diçka të re, duhet të fillojë duke thyer pikërisht fronin.

Duhet të thotë se nuk kërkojmë një kryetar më të fuqishëm.

Kërkojmë institucione më të fuqishme.

Nuk kërkojmë një njeri që të kontrollojë gjithçka.

Kërkojmë një sistem ku askush nuk mund të kontrollojë gjithçka.

Nuk kërkojmë një shpëtimtar.

Kërkojmë një shtet që nuk ka nevojë për shpëtimtarë.

Dhe këtu 26 Shtatori mund të bëhet shumë më tepër se një takim në Milano.

Mund të bëhet vija që ndan dy mentalitete.

Nga njëra anë, politika e vjetër që thotë: “Më jepni pushtetin mua dhe unë do t’ju shpëtoj.”

Nga ana tjetër, një filozofi tjetër që thotë:

Mos i jepni askujt aq pushtet sa të ketë në dorë fatin e Republikës.

Ky duhet të jetë revolucioni ynë.

Jo revolucioni i gurit.

Jo revolucioni i urrejtjes.

Jo revolucioni kundër një emri.

REVOLUCIONI I RREGULLIT.

Të ndërtojmë një Shqipëri ku ligji të jetë më i fortë se Kryeministri.

Ku institucioni të jetë më i fortë se drejtori.

Ku administrata të jetë më e fortë se partia.

Ku merita të jetë më e fortë se tesera.

Ku qytetari të jetë më i rëndësishëm se militanti.

Dhe ku shteti të jetë aq i fortë sa të mbijetojë edhe kur në krye të tij vjen njeriu më i keq.

Sepse shteti serioz nuk ndërtohet duke shpresuar se gjithmonë do të na qeverisë njeriu i mirë.

Ndërtohet duke krijuar rregulla që pengojnë edhe njeriun e keq të bëjë çfarë të dojë.

Kjo është filozofia e Republikës.

Dhe kjo duhet të jetë fryma e 26 Shtatorit.

Diaspora nuk duhet të vijë në Milano për të kërkuar pjesën e saj të tortës.

Duhet të vijë për të thënë se torta nuk është pronë e politikës.

Shqipëria nuk është pronë e Ramës.

Nuk është pronë e Berishës.

Nuk është pronë e një partie.

Dhe nesër nuk duhet të bëhet as prona jonë.

Shqipëria nuk ka nevojë për pronar të ri.

KA NEVOJË TË MOS KETË MË PRONARË.

Kjo fjali duhet të dëgjohet më 26 Shtator.

Sepse nëse shkojmë në Milano vetëm për të thënë “këta janë të këqij, tani na provoni ne”, nuk kemi sjellë asgjë të re.

Por nëse themi:

“Edhe kur të vijmë ne, duam rregulla që të na kontrollojnë ne.”

Atëherë kemi filluar të ndërtojmë diçka.

Nëse themi:

“Edhe kryetari ynë duhet të jetë i zëvendësueshëm.”

Atëherë kemi ndryshuar mentalitet.

Nëse themi:

“Edhe financat tona duhet të jenë transparente.”

Atëherë kemi ndryshuar politikë.

Nëse themi:

“Edhe miku ynë duhet të humbasë përballë profesionistit më të mirë.”

Atëherë kemi filluar meritokracinë.

Nëse themi:

“Edhe ne duhet të largohemi kur dështojmë.”

Atëherë kemi kuptuar demokracinë.

Sepse Shqipërisë nuk i mungojnë njerëzit që duan të bëhen kryetarë.

Ka pasur gjithmonë boll.

Shqipërisë i mungojnë njerëzit që, pasi bëhen kryetarë, pranojnë se nuk janë Shqipëria.

Dhe kjo është beteja e vërtetë.

Prandaj 26 Shtatori nuk duhet të jetë dita kur Diaspora kërkon një vend në sistemin e vjetër.

Duhet të jetë dita kur fillon të diskutohet një sistem tjetër.

Dhe kur të mbarojë takimi në Milano, pyetja nuk duhet të jetë:

“Sa veta ishim?”

As:

“Sa duartrokitje morëm?”

As:

“Cili foli më bukur?”

Pyetja duhet të jetë:

ÇFARË FILLUAM?

Nëse nuk filluam asgjë, atëherë 26 Shtatori ishte një datë.

Por nëse prej asaj salle lind vendosmëria për të vazhduar në Shqipëri, për t’u bashkuar me qytetarët atje, për të ndërtuar rregulla përpara emrave dhe program përpara karrigeve, atëherë 26 Shtatori mund të bëhet fillimi i diçkaje shumë më të madhe.

Jo fillimi i pushtetit tonë.

Fillimi i fundit të idesë se Shqipëria duhet t’i përkasë gjithmonë dikujt.

Sepse Shqipëria nuk ka nevojë të kalojë nga duart e njërit në duart e tjetrit.

Ka nevojë të kthehet aty ku duhet të kishte qenë gjithmonë:

NË DUART E QYTETARIT.

Ky është kuptimi i 26 Shtatorit.

Dhe ndoshta pikërisht sot, kur shqiptarët shohin se deri ku mund të arrijë kriza e besimit ndaj institucioneve, kjo thirrje merr një kuptim tjetër:

Mos kërkoni më shpëtimtarin e radhës.

Kërkoni shtetin që nuk ka nevojë për shpëtimtar.

Mos kërkoni njeriun e fortë.

Kërkoni ligjin e fortë.

Mos kërkoni kryetarin që vendos gjithçka.